İç Hemoroid
İç hemoroid, anal kanalın iç bölümünde bulunan normal hemoroidal yastıkçıkların genişlemesi, aşağı doğru yer değiştirmesi ve belirti verir hâle gelmesidir. Halk arasında iç basur olarak da bilinir.
İç hemoroidler başlangıçta makat dışından görülmeyebilir. Bu nedenle kişi dışarıdan herhangi bir şişlik fark etmese bile dışkılama sırasında parlak kırmızı kanama, makat içinde dolgunluk veya ilerleyen dönemlerde dışarı çıkan doku fark edebilir.
İç hemoroidin dış hemoroidden önemli farklarından biri de ağrı duyusudur. Erken dönemdeki iç hemoroidler çoğunlukla belirgin ağrı oluşturmazken sarkma, sıkışma veya eşlik eden farklı anorektal sorunlar ağrıya neden olabilir.
İç hemoroid, hemoroid hastalığının anatomik yerleşime göre yapılan temel sınıflandırmalarından biridir.
İç Hemoroid Nedir?
Anal kanalın iç bölümünde damar, bağ dokusu ve düz kastan oluşan normal hemoroidal yastıkçıklar bulunur. Bu yapılar anal kanalın kapanmasına ve dışkı kontrolünün sağlanmasına katkıda bulunur.
Bu yastıkçıkların destek dokularının zayıflaması, genişlemesi ve aşağı doğru yer değiştirmesi sonucunda iç hemoroid hastalığı gelişebilir.
Bu nedenle iç hemoroid yalnızca “genişlemiş damar” olarak değerlendirilmez. Damar yapısının yanı sıra hemoroidal dokuyu yerinde tutan bağ dokuları ve dışkılama sırasında oluşan basınç da hastalığın gelişiminde rol oynar.
İç Hemoroid Belirtileri Nelerdir?
İç hemoroidin oluşturduğu şikâyetler hemoroidal dokunun büyüklüğüne ve dışarı sarkma derecesine göre değişebilir.
İç hemoroidde görülebilecek başlıca belirtiler şunlardır:
Dışkılama sırasında veya sonrasında parlak kırmızı kanama
Dışkılama sırasında makat dışına çıkan doku
Makat bölgesinde dolgunluk hissi
Mukus benzeri akıntı veya nemlenme
Kaşıntı ve tahriş
Temizlikte zorlanma
İleri sarkmalarda dışarıda kalan hemoroidal doku
İç hemoroidlerin önemli özelliklerinden biri, özellikle erken dönemde kanamanın belirgin ağrı olmadan ortaya çıkabilmesidir.
Bununla birlikte bu belirtiler yalnızca iç hemoroide özgü değildir. Hemoroidde görülebilecek kanama, ağrı, sarkma ve diğer yakınmaların genel özellikleri hemoroid belirtileri değerlendirilirken birlikte ele alınmalıdır.
İç Hemoroid Kanama Yapar mı?
Evet. Kanama iç hemoroidin en sık görülen şikâyetlerinden biridir.
Kan genellikle parlak kırmızı renktedir ve dışkılama sırasında veya hemen sonrasında fark edilebilir. Tuvalet kâğıdında, dışkının yüzeyinde veya klozette görülebilir.
Ancak makattan gelen her kanama iç hemoroid anlamına gelmez. Bir kişide hemoroid bulunması da kanamanın mutlaka hemoroidden kaynaklandığını göstermez.
Tekrarlayan, miktarı artan veya başka bağırsak şikâyetleriyle birlikte görülen kanamanın nedeni ayrıca değerlendirilmelidir.
İç Hemoroid Ağrı Yapar mı?
Komplike olmayan iç hemoroidler genellikle belirgin ağrı oluşturmaz.
Bunun nedeni iç hemoroidlerin bulunduğu anatomik bölgenin ağrı duyusunun, makat girişindeki dış bölgeye göre daha düşük olmasıdır.
Bu nedenle özellikle şiddetli makat ağrısı bulunan kişilerde ağrının otomatik olarak iç hemoroide bağlanmaması gerekir.
Sarkmış iç hemoroidal dokunun sıkışması gibi durumlarda ağrı ortaya çıkabilir. Bunun dışında anal fissür, tromboze dış hemoroid veya perianal apse gibi farklı hastalıklar da belirgin anal ağrıya neden olabilir.
İç Hemoroid Dışarı Çıkar mı?
Evet. İç hemoroid ilerledikçe hemoroidal doku dışkılama sırasında makat dışına doğru sarkabilir. Bu durum prolapsus olarak adlandırılır.
Sarkmanın biçimi hastadan hastaya değişebilir. Bazı iç hemoroidler dışarı çıkmazken bazıları dışkılama sırasında çıkar ve kendiliğinden geri döner. Daha ileri durumda hemoroidal dokunun elle içeri itilmesi gerekebilir veya doku sürekli dışarıda kalabilir.
Burada önemli bir ayrım vardır: makat dışında görülen her hemoroidal doku dış hemoroid değildir. Sarkmış bir iç hemoroid de dışarıdan görülebilir.
İç Hemoroid ve Dış Hemoroid Arasındaki Fark Nedir?
İç ve dış hemoroidler temel olarak anal kanaldaki anatomik yerleşimlerine göre ayrılır.
Özellik İç Hemoroid Dış Hemoroid Yerleşim Anal kanalın iç bölümünde Makat girişinin dış bölümünde Öne çıkan şikâyet Kanama ve sarkma Şişlik, hassasiyet ve ağrı Erken dönemde görülme Dışarıdan görülmeyebilir Genellikle fark edilebilir Evreleme 1., 2., 3. ve 4. derece olarak sınıflandırılabilir Klasik 1-4 derece sınıflandırması kullanılmaz
Dış hemoroid ağrı duyusunun daha belirgin olduğu farklı bir anatomik bölgede bulunur. Aynı hastada iç ve dış hemoroid birlikte de bulunabilir.
İç Hemoroid Evreleri Nelerdir?
İç hemoroidler dışarı sarkma özelliklerine göre dört dereceye ayrılır.
Evre Temel Özellik 1. Evre Hemoroidal doku makat dışına çıkmaz. 2. Evre Dışkılama sırasında dışarı çıkar ve kendiliğinden geri döner. 3. Evre Dışarı çıkar ve elle içeri itilmesi gerekir. 4. Evre Sürekli dışarıda kalabilir ve içeri itilemeyebilir.
Bu sınıflandırma iç hemoroidin sarkma davranışını gösterir; ancak tek başına tedavi yöntemini belirlemez. Hemoroid evreleri arasındaki temel fark, hemoroidal dokunun dışarı çıkması ve yeniden içeri dönme biçimidir.
İç Hemoroid Nasıl Anlaşılır?
İç hemoroid tanısı yalnızca hastanın anlattığı belirtilere bakılarak konulmamalıdır.
Değerlendirmede kanamanın özellikleri, hemoroidal dokunun dışarı çıkıp çıkmadığı, sarkmanın kendiliğinden geri dönüp dönmediği ve eşlik eden ağrı, akıntı veya dışkılama değişiklikleri sorgulanır.
Fizik muayeneye ek olarak anal kanalın iç bölümünün görülmesi için anoskopi kullanılabilir. İç hemoroidler dışarıdan görünmeyebildiği için anoskopik değerlendirme hemoroidal dokunun doğrudan görülmesine yardımcı olur.
Makattan kanama bulunan bazı hastalarda yaş, belirtiler ve kişisel risklere göre kolonun daha ileri değerlendirilmesi de gerekebilir.
İç Hemoroid Nasıl Tedavi Edilir?
İç hemoroid tedavisinde herkese uygulanan tek bir yöntem yoktur. Tedavi; şikâyetlerin düzeyine, sarkmanın derecesine, kanamanın devam edip etmediğine ve daha önce uygulanan tedavilere göre planlanır.
Başlangıçta dışkının sertleşmesini önlemek, yeterli lif tüketmek, uzun süre ıkınmamak ve tuvalette gereğinden fazla zaman geçirmemek önemlidir.
Şikâyetlerin devam ettiği uygun iç hemoroidlerde ameliyatsız hemoroid tedavisi kapsamında ofis tipi girişimler değerlendirilebilir.
Tedavi Yaklaşımı Genel Kullanım Alanı Dışkılama ve yaşam tarzı düzenlemeleri Semptomatik hemoroidlerde ilk tedavi basamaklarından biridir. Ofis tipi girişimler Uygun 1. ve 2. derece ve seçilmiş 3. derece iç hemoroidlerde değerlendirilebilir. Diğer minimal girişimsel yöntemler Hemoroidin yapısına göre seçilmiş hastalarda uygulanabilir. Cerrahi tedavi İleri sarkma veya daha sınırlı tedavilerin yetersiz kaldığı hastalarda değerlendirilebilir.
Ofis tipi girişimler arasında lastik bant ligasyonu, skleroterapi ve infrared koagülasyon bulunur. Seçilmiş hastalarda lazer hemoroid tedavisi gibi farklı girişimsel yöntemler de değerlendirilebilir.
Uygun iç hemoroidlerde lastik bant ligasyonu, skleroterapi ve infrared koagülasyon gibi yöntemlerin yanında, seçilmiş hastalarda hemoroidal arter ligasyonu (HAL) gibi non-eksizyonel cerrahi yöntemler de değerlendirilebilir.
İleri hemoroidal sarkma, belirgin dış hemoroid bileşeni veya daha sınırlı tedavilere rağmen devam eden önemli şikâyetlerde hemoroid ameliyatı gündeme gelebilir.
İç Hemoroid Kendiliğinden Geçer mi?
Hafif iç hemoroid şikâyetleri dışkılama düzeninin iyileştirilmesi ve kabızlığın kontrol edilmesiyle azalabilir.
Ancak hemoroidal dokunun belirgin biçimde sarktığı ileri durumlarda yalnızca yaşam tarzı değişiklikleriyle dokunun tamamen ortadan kalkması beklenmemelidir.
Özellikle tekrarlayan kanama, dışarı çıkan hemoroidal doku veya giderek artan şikâyetler bulunuyorsa tedavi ihtiyacı muayene bulgularına göre değerlendirilmelidir.
İç Hemoroid İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
İç hemoroid çoğu kişide ciddi bir acil durum oluşturmaz. Ancak bazı belirtiler hemoroid dışındaki hastalıkların araştırılmasını veya hemoroidin daha ileri düzeyde değerlendirilmesini gerektirebilir.
Özellikle şu durumlarda tıbbi değerlendirme gerekir:
Makattan kanamanın tekrarlaması veya miktarının artması
Dışarı çıkan dokunun kendiliğinden geri dönmemesi
Hemoroidal dokunun sürekli dışarıda kalması
Şiddetli veya giderek artan makat ağrısı
Kanamayla birlikte belirgin halsizlik, baş dönmesi veya bayılma hissi
Ateş veya belirgin akıntının eşlik etmesi
Dışkılama alışkanlığında açıklanamayan değişiklik
İç hemoroidde temel yaklaşım şikâyetin gerçekten hemoroidden kaynaklandığını belirlemek, sarkmanın derecesini değerlendirmek ve hastanın bulgularına uygun tedavi basamağını seçmektir.
