Hemoroidal Arter Ligasyonu (HAL) Nedir? Nasıl Yapılır?

Hemoroidal arter ligasyonu (HAL), hemoroidal dokuyu besleyen arterlerin bağlanarak bu dokulara ulaşan kan akımının azaltılmasını amaçlayan, doku çıkarılmadan uygulanan hemoroid tedavi yöntemlerinden biridir.

Yöntem özellikle iç hemoroid tedavisinde değerlendirilebilir. Uygulamada hemoroidal arterler belirlenir ve bu damarlar sütürlerle bağlanır. Sarkmanın da belirgin olduğu uygun hastalarda işleme mukopeksi adı verilen doku toparlama işlemi eklenebilir.

Hemoroidal arter ligasyonu klasik hemoroidektomiden farklıdır. İşlem sırasında hemoroidal doku kesilerek çıkarılmaz. Bunun yerine hemoroidal dokunun kanlanmasının azaltılması ve varsa sarkan dokunun anal kanal içerisinde yeniden konumlandırılması hedeflenir.

Hemoroidal Arter Ligasyonu Nasıl Etki Eder?

Hemoroidal dokular normal anal kanal anatomisinin bir parçasıdır ve damar açısından zengin yapılardır. Hemoroidal hastalık geliştiğinde bu dokularda büyüme, kanama ve aşağı doğru yer değiştirme görülebilir.

HAL yönteminin temel yaklaşımı, hemoroidal dokuyu besleyen arterlerin sütürle bağlanmasıdır. Böylece hemoroidal dokuya ulaşan arteriyel kan akımının azaltılması amaçlanır.

İşlem sonucunda özellikle:

• hemoroidal kanlanmanın azaltılması,
• kanama şikâyetinin kontrol edilmesi,
• hemoroidal dokunun zaman içerisinde küçülmesinin desteklenmesi

hedeflenir.

Ancak hemoroidal hastalık yalnızca damarların genişlemesinden oluşmaz. Hemoroidal dokuların destek yapılarının zayıflaması ve aşağı doğru yer değiştirmesi de özellikle sarkmanın gelişiminde önemlidir. Bu nedenle belirgin prolapsusu bulunan bazı hastalarda yalnızca arterlerin bağlanması yeterli olmayabilir ve mukopeksi işleme eklenebilir.

Doppler Guided HAL Nedir?

Hemoroidal arter ligasyonu Doppler yardımıyla uygulanabilir. Bu yöntemde Doppler probu bulunan özel bir anoskop kullanılarak hemoroidal dokuyu besleyen arterlerin yerleri belirlenir.

Arter tespit edildikten sonra damar sütür yardımıyla bağlanır. Bu uygulama Doppler-guided hemorrhoidal artery ligation veya kısaca DG-HAL olarak adlandırılır.

Doppler kullanılması arterlerin yerinin işlem sırasında belirlenmesini sağlar. Bununla birlikte Doppler kullanımının her hastada tedavi sonucunu mutlaka iyileştirdiği gösterilmiş değildir. Güncel çalışmalar, Doppler eşliğinde yapılan HAL'ın Doppler kullanılmadan yapılan arter ligasyonuna göre nüks veya komplikasyon açısından belirgin üstünlüğünün kesinleşmediğini göstermektedir.

HAL ve Mukopeksi Arasındaki Fark Nedir?

HAL ve mukopeksi birbirinden farklı ancak aynı işlem sırasında birlikte uygulanabilen iki yaklaşımı ifade eder.

Yöntem	Temel Amaç
Hemoroidal arter ligasyonu (HAL)	Hemoroidal dokuyu besleyen arterlerin bağlanarak kan akımının azaltılması
Mukopeksi	Aşağı doğru sarkan hemoroidal dokunun sütürlerle yukarı doğru toparlanması ve anal kanal içerisinde yeniden konumlandırılması

Kanamanın ön planda olduğu ancak sarkmanın sınırlı olduğu hastalarda arter ligasyonu tedavinin önemli bileşeni olabilir.

Sarkmanın belirginleştiği hemoroidlerde ise prolabe dokunun yalnızca kanlanmasının azaltılması yeterli olmayabilir. Bu nedenle HAL ile birlikte mukopeksi uygulanabilir.

HAL ile mukopeksinin birlikte uygulanması bazı kaynaklarda HAL-RAR veya THD-RAR gibi isimlerle de ifade edilebilir. Kullanılan cihaz ve teknik ayrıntılar farklılık gösterebilse de temel yaklaşım, hemoroidal kan akımının azaltılması ile sarkan dokunun yeniden konumlandırılmasının birlikte uygulanmasıdır.

Hemoroidal Arter Ligasyonu Hangi Hemoroidlerde Kullanılır?

HAL bütün hemoroid hastalarında kullanılan standart bir tedavi değildir. Yöntemin uygunluğu hemoroidin iç veya dış olması, sarkmanın derecesi, kanama şikâyeti ve dış hemoroid bileşeni gibi özelliklere göre değerlendirilir.

Klinik Durum	HAL Açısından Değerlendirme
Kanayan iç hemoroid	Uygun hastalarda değerlendirilebilir.
2. derece iç hemoroid	Konservatif veya daha basit girişimsel tedavilere yanıt ve hastanın klinik özelliklerine göre değerlendirilebilir.
3. derece iç hemoroid	Özellikle mukopeksi ile birlikte uygulanabilecek tedavi seçeneklerinden biri olabilir.
İleri ve kalıcı prolapsus	Yalnızca HAL yeterli olmayabilir; diğer cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.
Belirgin dış hemoroid	HAL dış hemoroidal dokuyu doğrudan ortadan kaldıran bir yöntem değildir.

HAL özellikle konservatif tedaviye rağmen kanama veya sarkma şikâyetlerinin devam ettiği uygun iç hemoroidlerde değerlendirilebilir.

Yalnızca hemoroid evresine bakılarak tedavi seçilmesi doğru değildir. Dış hemoroid varlığı, sarkmanın yapısı, temel şikâyet ve daha önce uygulanan tedaviler de yöntem seçiminde önemlidir.

HAL Dış Hemoroidde Kullanılır mı?

Hemoroidal arter ligasyonu temel olarak iç hemoroidal hastalığa yönelik bir yöntemdir.

Dış hemoroid makat çevresindeki deriyle kaplı bölgede bulunur ve HAL sırasında yapılan arter ligasyonu dışarıdaki hemoroidal dokuyu doğrudan çıkarmadığı için belirgin dış hemoroidlerin standart tedavisi değildir.

İç ve dış hemoroidin birlikte bulunduğu hastalarda yalnızca iç hemoroide yönelik HAL uygulanmasının bütün şikâyetleri ortadan kaldırması beklenmemelidir.

Bu nedenle tedavi öncesinde iç ve dış hemoroidal bileşenlerin birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Hemoroidal Arter Ligasyonu Nasıl Yapılır?

İşlem anal kanal içerisinden gerçekleştirilir. Kullanılan tekniğe göre Doppler özelliği bulunan veya bulunmayan özel bir anoskop kullanılabilir.

Doppler kullanılan yöntemde işlem genel olarak şu basamakları içerir:

1. Anal kanala uygun anoskop yerleştirilir.
2. Doppler yardımıyla hemoroidal arterlerin bulunduğu bölgeler belirlenir.
3. Tespit edilen arterler emilebilir sütürlerle bağlanır.
4. Gerekli görülürse sarkan hemoroidal dokuya mukopeksi uygulanır.

İşlem sırasında amaç hemoroidal paketleri kesip çıkarmak değildir. Bu nedenle klasik eksizyonel hemoroidektomiden farklı bir cerrahi yaklaşım söz konusudur.

HAL Ameliyat mıdır?

Hemoroidal arter ligasyonu doku çıkarılmadan yapılan non-eksizyonel cerrahi veya girişimsel bir prosedürdür.

Halk arasında doku kesilip çıkarılmadığı için zaman zaman “ameliyatsız hemoroid tedavisi” olarak ifade edilebilse de HAL, lastik bant ligasyonu, skleroterapi veya infrared koagülasyon gibi klasik ofis tipi işlemlerle aynı grupta değerlendirilmemelidir.

İşlem ameliyathane veya uygun girişimsel koşullar altında uygulanabilir ve kullanılan tekniğe göre anestezi gerekebilir.

Bu nedenle HAL'ın daha doğru tanımı, hemoroidal dokunun çıkarılmadığı non-eksizyonel bir cerrahi tedavi yöntemi şeklindedir.

Hemoroidal Arter Ligasyonunda Anestezi Gerekir mi?

Uygulanacak anestezi yöntemi kullanılan tekniğe, mukopeksi yapılıp yapılmayacağına, işlemin kapsamına ve hastanın klinik özelliklerine göre değişebilir.

HAL farklı merkezlerde genel anestezi, spinal anestezi veya uygun seçilmiş durumlarda farklı anestezi yaklaşımları altında gerçekleştirilebilir.

Anestezi kararı yalnızca hemoroidin derecesine göre değil, işlemin kapsamı ve hastanın genel sağlık durumu dikkate alınarak verilir.

Hemoroidal Arter Ligasyonu Ağrılı mıdır?

HAL sırasında hemoroidal dokunun kesilerek çıkarılmaması ve anal kanalın ağrıya daha duyarlı dış deri bölümünde geniş cerrahi yara oluşturulmaması nedeniyle ameliyat sonrası ağrı klasik eksizyonel hemoroidektomiye göre daha düşük olabilir.

Ancak bu durum işlemin tamamen ağrısız olduğu anlamına gelmez.

İşlem sonrasında:

• anal bölgede basınç veya dolgunluk hissi,
• dışkılama sırasında rahatsızlık,
• hafif veya orta dereceli ağrı,
• mukopeksi uygulanmışsa çekilme veya gerginlik hissi

görülebilir.

Ağrının şiddeti uygulanan sütürlerin seviyesi, yapılan mukopeksinin kapsamı ve kişisel ağrı duyarlılığına göre değişebilir.

HAL Sonrası İyileşme Süreci Nasıldır?

Hemoroidal arter ligasyonunda açık cerrahi yara oluşturulmaması nedeniyle iyileşme süreci klasik hemoroidektomiden farklı olabilir.

İşlemden sonra hastalar genellikle kısa süre içerisinde günlük aktivitelerine kademeli olarak dönebilir. Bununla birlikte iyileşme süresi uygulanan işlemin kapsamına ve mukopeksi yapılıp yapılmadığına göre değişebilir.

İyileşme döneminde özellikle:

• dışkının aşırı sertleşmesinin önlenmesi,
• gereksiz ıkınmadan kaçınılması,
• yeterli sıvı ve lif tüketilmesi,
• önerilen ağrı kesicilerin uygun şekilde kullanılması,
• hekim tarafından önerilen kontrollere uyulması

önem taşır.

İşlemden hemen sonra hemoroidal dokunun tamamen kaybolması beklenmemelidir. Kan akımının azaltılması ve dokunun yeniden konumlandırılması sonrasında belirtilerdeki değişim zaman içerisinde ortaya çıkabilir.

HAL Sonrası Kanama Olur mu?

Hemoroidal arter ligasyonu sonrasında hafif anal kanama veya lekelenme görülebilir. Özellikle sütür uygulanan bölgelerde veya dışkılama sırasında sınırlı kanama oluşabilir.

Ancak kanamanın:

• miktarının artması,
• durmaması,
• pıhtılı ve yoğun hâle gelmesi,
• baş dönmesi veya belirgin halsizlikle birlikte görülmesi

durumunda değerlendirme gerekir.

Hemoroid hastalarında görülen kanamanın özellikleri hemoroid kanaması kapsamında ayrıca değerlendirilmelidir.

Hemoroidal Arter Ligasyonunun Riskleri Nelerdir?

HAL doku çıkarılmayan bir yöntem olsa da her girişimsel işlem gibi bazı komplikasyonlara yol açabilir.

Olası sorunlar arasında:

• ağrı veya anal rahatsızlık,
• kanama,
• idrar yapmada geçici güçlük,
• tenesmus veya sürekli dışkılama ihtiyacı hissi,
• tromboz,
• enfeksiyon,
• şikâyetlerin tamamen düzelmemesi,
• hemoroidal sarkmanın devam etmesi veya tekrarlaması

bulunabilir.

Ciddi komplikasyonlar daha seyrek görülse de işlem öncesinde olası risklerin ve alternatif tedavi seçeneklerinin hasta ile birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Hemoroidal Arter Ligasyonu Kalıcı mıdır?

HAL uygulandıktan sonra hemoroidal şikâyetlerin uzun süre kontrol altında kalması mümkündür. Ancak yöntem hemoroidin hayat boyunca hiçbir zaman tekrar etmeyeceğini garanti etmez.

Tedaviden sonraki sonuç:

• hemoroidin başlangıç derecesine,
• sarkmanın miktarına,
• mukopeksi uygulanıp uygulanmadığına,
• dış hemoroid bileşenine,
• dışkılama alışkanlıklarına

göre değişebilir.

Özellikle ileri derecede hemoroidal prolapsusta nüks riski daha yüksek olabilir. Bu nedenle HAL'ın bütün hastalarda klasik hemoroidektomiyle aynı uzun dönem sonucu sağlayacağı düşünülmemelidir.

Hemoroidal hastalığın yeniden ortaya çıkmasını etkileyen faktörler hemoroid tekrarlar mı konusunda daha ayrıntılı değerlendirilmiştir.

HAL ile Lastik Bant Ligasyonu Arasındaki Fark Nedir?

HAL ile lastik bant ligasyonu aynı işlem değildir.

Özellik	Hemoroidal Arter Ligasyonu	Lastik Bant Ligasyonu
Temel mekanizma	Hemoroidal arterlerin sütürle bağlanması	Hemoroidal dokunun tabanına elastik bant uygulanması
Doku çıkarılması	Hemoroidal doku kesilerek çıkarılmaz	Doku bant sonrası kanlanmasını kaybederek zamanla ayrılır
Mukopeksi	Sarkma varsa işleme eklenebilir	Klasik bant ligasyonunun parçası değildir
Uygulama kapsamı	Daha kapsamlı non-eksizyonel girişim	Genellikle ofis tipi girişim

Hangi yöntemin daha uygun olduğu yalnızca evreye göre değil, kanama, prolapsus, dış hemoroid varlığı ve önceki tedaviler birlikte değerlendirilerek belirlenir.

HAL ile Lazer Hemoroid Tedavisi Aynı mıdır?

Hayır. Hemoroidal arter ligasyonu ile lazer hemoroid tedavisi farklı mekanizmalarla uygulanır.

HAL yönteminde hemoroidal arterler sütür kullanılarak bağlanır. Lazer hemoroidoplastide ise lazer enerjisi hemoroidal doku içerisinde kullanılarak dokuda kontrollü koagülasyon ve küçülme oluşturulması hedeflenir.

Yöntem	Temel Etki
HAL	Hemoroidal arterlerin sütürle bağlanması
Lazer hemoroidoplasti	Hemoroidal dokunun lazer enerjisiyle koagüle edilmesi ve küçültülmesi
HeLP	Hemoroidal arterlerin Doppler ile belirlenerek lazer enerjisiyle koagüle edilmesi

Bu nedenle HAL, lazer hemoroidoplasti ve Doppler eşliğinde uygulanan HeLP teknikleri aynı yöntem olarak değerlendirilmemelidir.

HAL ile Hemoroid Ameliyatı Arasındaki Fark Nedir?

Klasik eksizyonel hemoroid ameliyatında sorun oluşturan hemoroidal dokular cerrahi olarak çıkarılır.

HAL yönteminde ise hemoroidal dokular kesilip çıkarılmadan bu dokuları besleyen arterlerin bağlanması ve gerekli durumlarda sarkan dokunun mukopeksiyle yeniden konumlandırılması amaçlanır.

Özellik	HAL	Eksizyonel Hemoroidektomi
Hemoroidal dokunun çıkarılması	Hayır	Evet
Temel yaklaşım	Arter ligasyonu ve gerektiğinde mukopeksi	Hemoroidal dokunun cerrahi olarak çıkarılması
Ameliyat sonrası ağrı	Genellikle daha düşük olabilir	Daha belirgin olabilir
Nüks	Özellikle ileri prolapsusta daha yüksek olabilir	Uygun hastalarda daha düşük nüks sağlayabilir
Belirgin dış hemoroid	Doğrudan tedavi etmez	Uygun hastalarda dış komponent çıkarılabilir

Bu nedenle daha az doku travması oluşturması HAL'ın her hasta için daha iyi tedavi olduğu anlamına gelmez. Özellikle büyük dış hemoroidal komponent, ileri ve sabit prolapsus veya önceki tedavilere rağmen devam eden hastalıkta eksizyonel cerrahi daha uygun olabilir.

Hemoroidal Arter Ligasyonu Ne Zaman Yeterli Olmayabilir?

HAL'ın etkili olabileceği belirli klinik durumlar vardır. Ancak yöntemin bütün hemoroid tiplerinde aynı sonucu vermesi beklenmez.

Özellikle:

• ileri ve kalıcı hemoroidal sarkma,
• büyük dış hemoroidal komponent,
• içeri itilemeyen ileri prolapsus,
• önceki non-eksizyonel tedavilere rağmen devam eden şikâyetler,
• sık tekrarlayan ileri hemoroidal hastalık

durumlarında farklı tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi gerekebilir.

Hemoroid tedavisinde temel amaç en yeni veya en az invaziv yöntemi seçmek değil, hastanın hemoroidal yapısına ve temel şikâyetine en uygun tedaviyi belirlemektir.

Hemoroidal Arter Ligasyonu İçin Muayene Neden Önemlidir?

HAL kararı verilmeden önce hemoroidin gerçekten iç hemoroidal hastalık olup olmadığı, sarkmanın derecesi ve dış hemoroid bileşeninin bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.

Muayenede:

• kanama,
• sarkma,
• dışarı çıkan dokunun geri dönme biçimi,
• ağrı,
• dış hemoroidal doku,
• daha önce uygulanan tedaviler

birlikte değerlendirilir.

Gerekli durumlarda anal kanal anoskopi ile incelenebilir. Özellikle makattan kanaması bulunan hastalarda kanamanın otomatik olarak hemoroide bağlanmaması önemlidir.

Bu değerlendirmeden sonra HAL, diğer girişimsel yöntemler veya cerrahi tedaviler arasından uygun seçenek belirlenebilir.

Sık Sorulan Sorular

HAL hemoroidi tamamen yok eder mi?

HAL'ın temel amacı hemoroidal dokuyu keserek tamamen ortadan kaldırmak değildir. Hemoroidal arterlerin bağlanmasıyla kan akımının azaltılması ve gerektiğinde sarkan dokunun mukopeksiyle yeniden konumlandırılması hedeflenir. Tedaviden sonra hemoroidal dokuda küçülme ve şikâyetlerde azalma görülebilir.

HAL kaçıncı evre hemoroidde yapılır?

HAL özellikle uygun 2. ve 3. derece iç hemoroidlerde değerlendirilebilir. Ancak tedavi kararı yalnızca evreye göre verilmez. Kanama, sarkmanın derecesi, dış hemoroid bileşeni ve önceki tedaviler de dikkate alınır.

HAL sonrası hemoroid tekrarlar mı?

Evet, HAL sonrasında hemoroidal şikâyetlerin yeniden ortaya çıkması mümkündür. Nüks riski özellikle daha ileri prolapsusu bulunan hastalarda artabilir. Doğru hasta seçimi ve sarkması bulunan uygun hastalarda mukopeksinin değerlendirilmesi uzun dönem sonuç açısından önemlidir.

Doppler kullanılması HAL'ı daha başarılı yapar mı?

Doppler arterlerin işlem sırasında bulunmasına yardımcı olur. Ancak güncel çalışmalar Doppler kullanılmasının HAL'ın nüks ve komplikasyon sonuçlarını mutlaka iyileştirdiğini göstermemektedir. Bu nedenle Doppler yöntemin uygulanış biçimlerinden biridir ancak tek başına başarılı tedavinin garantisi değildir.

HAL dış hemoroidi yok eder mi?

Hayır. HAL temel olarak iç hemoroidal arterlere yönelik uygulanır ve dış hemoroidal dokuyu cerrahi olarak çıkarmaz. Belirgin dış hemoroidi bulunan hastalarda tedavi planı ayrıca değerlendirilmelidir.

HAL mı lazer mi daha iyidir?

Bütün hastalar için HAL veya lazer yöntemlerinden birinin diğerinden daha iyi olduğunu söylemek doğru değildir. İki yöntemin etki mekanizması farklıdır. Uygun tedavi hemoroidin türü, sarkmanın derecesi, dış hemoroid varlığı, temel şikâyet ve hastanın klinik özelliklerine göre belirlenir.

HAL sonrası ne zaman normal yaşama dönülür?

Günlük aktivitelere dönüş süresi işlemin kapsamına, mukopeksi uygulanıp uygulanmadığına ve kişinin iyileşme sürecine göre değişir. Doku çıkarılan klasik hemoroidektomiye kıyasla bazı hastalarda daha erken günlük aktiviteye dönüş mümkün olabilir.