Hemoroid Tanısı Nasıl Konur?

Hemoroid tanısı yalnızca hastanın şikâyetlerine bakılarak konmaz. Makattan kanama, şişlik, sarkma, kaşıntı veya ağrı hemoroidde görülebilse de aynı belirtiler farklı anal ve bağırsak hastalıklarında da ortaya çıkabilir.

Tanıda temel yaklaşım; hastanın şikâyetlerini ve dışkılama alışkanlıklarını değerlendirmek, anal bölgeyi muayene etmek ve gerektiğinde anal kanalın iç kısmını görüntülemektir.

Özellikle iç hemoroidin tanısı ve sarkma derecesinin belirlenmesinde fizik muayene ile birlikte anoskopi önemli bilgiler sağlayabilir. Hemoroid tanısı doğrulandıktan sonra uygulanacak tedavi hastalığın iç veya dış yapıda olmasına, evresine ve baskın şikâyete göre planlanabilir.

Hemoroid Muayenesinde Nelere Bakılır?

Hemoroid değerlendirmesi genellikle hastanın öyküsünün alınmasıyla başlar.

Muayene öncesinde şu bilgiler önemlidir:

• şikâyetlerin ne kadar süredir bulunduğu,
• makattan kanama olup olmadığı,
• kanamanın dışkılamayla ilişkisi,
• dışkılama sırasında dışarı çıkan bir doku bulunup bulunmadığı,
• şişliğin sürekli mi dönemsel mi olduğu,
• ağrının karakteri ve ne zaman ortaya çıktığı,
• kabızlık veya ishal bulunması,
• dışkılama sırasında ıkınma alışkanlığı,
• daha önce hemoroid veya başka anorektal hastalık tedavisi uygulanıp uygulanmadığı.

Bu bilgiler hangi hastalığın daha olası olduğunu ve muayenenin hangi alanlara odaklanması gerektiğini belirlemeye yardımcı olur.

Hemoroid Sadece Belirtilere Bakarak Anlaşılır mı?

Hayır. Belirtiler hemoroidi düşündürebilir ancak tek başına kesin tanı koydurmaz.

Örneğin:

Belirti	Hemoroid Dışında Değerlendirilebilecek Durumlar
Makattan kanama	Anal fissür, inflamatuvar bağırsak hastalıkları, polipler ve farklı kolorektal hastalıklar
Keskin dışkılama ağrısı	Anal fissür
Ağrılı makat şişliği	Tromboze dış hemoroid, perianal apse veya farklı anal oluşumlar
Akıntı	Anal fistül, apse veya prolabe dokulara bağlı mukus
Dışarı çıkan doku	İç hemoroid prolapsusu veya rektal/mukozal prolapsus

Bu nedenle daha önce hemoroid tanısı almış bir kişide bile yeni gelişen bütün belirtilerin otomatik olarak hemoroide bağlanması doğru değildir.

Dış Hemoroid Nasıl Teşhis Edilir?

Dış hemoroid makat çevresindeki deri altında bulunduğu için çoğu zaman anal bölgenin dışarıdan muayenesi sırasında değerlendirilebilir.

Muayenede:

• makat çevresindeki şişlikler,
• cilt katlantıları,
• tromboze dış hemoroid,
• ciltte tahriş,
• anal fissür,
• akıntı veya başka bir anal lezyon

araştırılabilir.

Tromboze dış hemoroidde makat kenarında aniden ortaya çıkan, hassas ve genellikle belirgin ağrı oluşturan şişlik muayenede fark edilebilir.

Ancak makat kenarında ele gelen her oluşum dış hemoroid değildir. Anal cilt katlantıları, apseler ve başka perianal lezyonlar da benzer şekilde fark edilebilir.

İç Hemoroid Nasıl Teşhis Edilir?

İç hemoroid anal kanalın içerisinde bulunduğu için dışarıdan yapılan muayenede her zaman görülmeyebilir.

Özellikle erken evre iç hemoroidlerin değerlendirilmesinde anal kanalın iç kısmının görülmesi gerekebilir.

İç hemoroid tanısında:

• şikâyetlerin değerlendirilmesi,
• anal bölgenin dış muayenesi,
• gerektiğinde parmakla rektal muayene,
• anoskopi

birlikte kullanılabilir.

İç hemoroidde yalnızca dokunun varlığı değil; kanama, prolapsus ve dışkılama sırasında dışarı çıkıp çıkmadığı gibi özellikler de değerlendirilir.

Parmakla Rektal Muayene Nedir?

Parmakla rektal muayene, eldiven ve kayganlaştırıcı kullanılarak anal kanal ile rektumun alt bölümünün parmakla değerlendirilmesidir.

Bu muayenede:

• anal kanalın hassasiyeti,
• sfinkter kaslarının durumu,
• ele gelen kitle veya anormal oluşumlar,
• kan bulunup bulunmadığı,
• anal kanal içerisindeki bazı değişiklikler

değerlendirilebilir.

Ancak parmakla rektal muayene iç hemoroidlerin tamamını doğrudan göstermek için tek başına yeterli değildir. Bu nedenle gerekli durumlarda anoskopi ile anal kanalın doğrudan görülmesi önem kazanır.

Anoskopi Nedir?

Anoskopi, anoskop adı verilen kısa bir muayene aleti yardımıyla anal kanalın ve alt rektumun doğrudan görüntülenmesini sağlayan işlemdir.

Hemoroid değerlendirmesinde özellikle iç hemoroidlerin:

• yerleşiminin,
• büyüklüğünün,
• kanama eğiliminin,
• prolapsusla ilişkisinin

değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Anoskopi aynı zamanda belirtilerin hemoroid dışında anal kanaldaki başka bir sorundan kaynaklanıp kaynaklanmadığının değerlendirilmesini de kolaylaştırabilir.

Güncel klinik yaklaşımda, yeni hemoroid şüphesi bulunan hastalarda mümkün olduğunda tedaviden önce anoskopik değerlendirme yapılması doğru tanının desteklenmesi açısından önemlidir.

Anoskopi Ağrılı mıdır?

Anoskopi çoğu hastada kısa süreli bir muayene olarak uygulanabilir ve genellikle genel anestezi gerektirmez.

İşlem sırasında anal bölgede basınç veya dışkılama ihtiyacına benzer bir his oluşabilir.

Ancak aktif anal fissür, belirgin tromboz veya şiddetli anal ağrı bulunan kişilerde muayene daha hassas olabilir. Böyle durumlarda değerlendirme hastanın klinik durumuna göre uyarlanabilir.

Hemoroid Evresi Nasıl Belirlenir?

1, 2, 3 ve 4. evre sınıflaması iç hemoroidlerin dışarı doğru sarkma derecesini tanımlamak için kullanılır.

Evre	Temel Özellik
1. Evre	Hemoroidal doku makat dışına çıkmaz
2. Evre	Dışkılama sırasında çıkar ve kendiliğinden geri döner
3. Evre	Dışarı çıkar ve geri dönmesi için elle içeri itilmesi gerekebilir
4. Evre	Dışarıda kalabilir ve içeri itilemeyebilir

Bu sınıflama dış hemoroidler için kullanılmaz.

İç hemoroidin sarkma düzeyi ve bunun tedavi planına etkisi hemoroid evreleri kapsamında ayrıntılı olarak değerlendirilir.

Hemoroid Tanısı İçin Kolonoskopi Gerekir mi?

Her hemoroid şüphesinde kolonoskopi yapılması gerekmez.

Hemoroid çoğu zaman öykü, anal bölgenin muayenesi ve gerektiğinde anoskopi ile değerlendirilebilir.

Kolonoskopi ise anal kanalın ötesinde rektum ve kalın bağırsağın tamamının değerlendirilmesini sağlayan farklı bir incelemedir.

Özellikle makattan kanamanın kaynağı net değilse veya hastada başka bağırsak hastalıklarını düşündüren bulgular bulunuyorsa daha ileri endoskopik değerlendirmeler gündeme gelebilir.

Hemoroidde Kolonoskopi Hangi Durumlarda İstenebilir?

Kolonoskopi kararı yalnızca hemoroid bulunup bulunmamasına göre verilmez.

Değerlendirme özellikle şu durumlarda genişletilebilir:

• rektal kanamanın kaynağının açıklanamaması,
• kanamanın hemoroid için tipik görünmemesi,
• bağırsak alışkanlığında yeni ve kalıcı değişiklik bulunması,
• açıklanamayan kilo kaybı,
• kansızlık saptanması,
• ailesel veya kişisel kolorektal hastalık riskinin bulunması,
• kişinin kolorektal kanser taraması açısından değerlendirilmesi gereken yaş veya risk grubunda olması.

Bu nedenle “hemoroid görüldü, başka incelemeye gerek yok” yaklaşımı özellikle açıklanamayan rektal kanamada doğru olmayabilir.

Hemoroid Kan Testinde Çıkar mı?

Hemoroidin kendisini gösteren özel bir kan testi yoktur.

Hemoroid tanısı esas olarak klinik değerlendirme ve muayene ile konur.

Ancak uzun süren veya tekrarlayan belirgin kanama bulunan hastalarda kan kaybının kansızlığa yol açıp açmadığını değerlendirmek amacıyla kan testleri istenebilir.

Bu nedenle kan testi hemoroidi teşhis etmekten çok kanamanın vücut üzerindeki etkisini veya başka klinik durumları değerlendirmek amacıyla kullanılabilir.

Hemoroid Ultrason veya MR ile Anlaşılır mı?

Standart hemoroid tanısında ultrason veya MR rutin olarak gerekli değildir.

Hemoroid çoğunlukla fizik muayene ve anal kanalın doğrudan değerlendirilmesiyle tanınabilir.

MR gibi görüntüleme yöntemleri daha çok anal fistül, kompleks perianal hastalıklar veya hemoroid dışında farklı bir patolojiden şüphelenilen durumlarda gündeme gelebilir.

Bu nedenle yalnızca hemoroid şüphesi bulunması rutin olarak MR çekilmesi gerektiği anlamına gelmez.

Hemoroid ile Anal Fissür Nasıl Ayırt Edilir?

Hemoroid ve anal fissür bazı ortak belirtiler oluşturabilir. Her ikisinde de dışkılama sırasında veya sonrasında parlak kırmızı kan görülebilir.

Ancak anal fissür için dışkılama sırasında başlayan keskin veya yırtılır tarzda ağrı daha karakteristiktir.

Komplike olmayan iç hemoroidde ise kanama veya sarkma belirgin olabilirken şiddetli keskin ağrı tipik değildir.

Kesin ayrım yalnızca belirtilere dayanmak yerine anal bölgenin muayenesiyle yapılmalıdır.

Hemoroid ile Perianal Apse Nasıl Ayırt Edilir?

Hemoroid ile perianal apse özellikle makat çevresindeki ağrılı şişlik nedeniyle karıştırılabilir.

Perianal apsede:

• giderek artan zonklayıcı ağrı,
• hassas ve sıcak şişlik,
• kızarıklık,
• ateş veya genel durum bozukluğu

daha ön planda olabilir.

Tromboze dış hemoroid de ani ve şiddetli ağrıya neden olabilir. Bu nedenle yalnızca “ağrılı meme” tarifine göre iki durumun birbirinden ayrılması doğru değildir.

Hemoroid ile Anal Fistül Nasıl Ayırt Edilir?

Anal fistülde en önemli ipuçlarından biri makat çevresinde tekrarlayan veya sürekli akıntıdır.

İç çamaşırında lekelenme, daha önce geçirilmiş perianal apse veya zaman zaman şişip boşalan bir alan bulunması fistül açısından önem taşıyabilir.

Hemoroidde mukus ve nemlenme görülebilse de sürekli irinli akıntı tipik bir hemoroid bulgusu değildir.

Makattan Kanama Varsa Hemoroid Olduğu Kesin midir?

Hayır. Rektal kanama hemoroidin sık görülen belirtilerinden biridir ancak kanamanın tek nedeni hemoroid değildir.

Kanama anal fissürden, inflamatuvar bağırsak hastalıklarından, poliplerden veya kolon ve rektumla ilişkili başka hastalıklardan kaynaklanabilir.

Özellikle:

• yeni başlayan kanama,
• tekrarlayan veya giderek artan kanama,
• dışkılama alışkanlığındaki değişiklikle birlikte kanama,
• kilo kaybı veya kansızlıkla birlikte kanama

yalnızca hemoroide bağlanmamalıdır.

Hemoroid Tanısı Konduktan Sonra Ne Değerlendirilir?

Hemoroid tanısı konması tedavi planının yalnızca ilk aşamasıdır.

Daha sonra:

• hemoroidin iç veya dış olması,
• iç hemoroid ise sarkma evresi,
• kanama bulunup bulunmaması,
• prolapsusun derecesi,
• dış hemoroid veya tromboz bulunması,
• şikâyetlerin günlük yaşam üzerindeki etkisi,
• daha önce uygulanan tedaviler

birlikte değerlendirilir.

Aynı evredeki iki hastaya her zaman aynı tedavinin uygulanması gerekmez. Tedavi kararı yalnızca hemoroidin evresine değil, hastalığın anatomik yapısına ve hastanın baskın şikâyetine göre verilmelidir.

Hemoroid tanısında temel amaç yalnızca hemoroidal dokuyu görmek değil; hastanın şikâyetlerinin gerçekten hemoroidden kaynaklandığını doğrulamak, iç ve dış hastalığı ayırmak, iç hemoroidin sarkma derecesini belirlemek ve özellikle rektal kanamada başka nedenlerin gözden kaçmasını önlemektir.