Perianal Apse

Perianal apse, makatın hemen çevresindeki dokularda iltihap ve irin birikmesiyle oluşan enfeksiyon boşluğudur. Çoğunlukla anal kanalın içerisindeki küçük bezlerden birinin tıkanması ve enfekte olması sonucunda gelişir.

Apse yüzeye yakın olduğunda makat kenarında ağrılı, kızarık ve sıcak bir şişlik görülebilir. Daha derin dokularda bulunan apselerde ise dışarıdan belirgin bir şişlik olmayabilir; hasta yalnızca makat, kalça, kuyruk sokumu veya alt karın bölgesinde giderek artan ağrı hissedebilir.

Perianal apsenin temel özelliği akut bir enfeksiyon tablosu oluşturmasıdır. Ağrı genellikle kısa süre içerisinde artar, oturmayı ve yürümeyi zorlaştırabilir. Ateş, titreme ve genel hâlsizlik gibi sistemik enfeksiyon belirtileri de tabloya eşlik edebilir.

Oluşmuş bir apsenin temel tedavisi, iltihabın cerrahi olarak boşaltılmasıdır. Antibiyotik bazı özel durumlarda kullanılabilse de kapalı apse boşluğundaki irinin tek başına antibiyotikle tamamen ortadan kalkması beklenmez. Amerikan Kolon ve Rektum Cerrahları Derneği, akut anorektal apselerin gecikmeden kesi ve drenajla tedavi edilmesini önermektedir.

Apse boşaltıldıktan sonra bazı hastalarda anal kanal ile cilt arasında kalıcı bir yol gelişebilir. Bu yapı anal fistül olarak adlandırılır. Bununla birlikte her perianal apse anal fistüle dönüşmez.

Perianal Apse Nasıl Oluşur?

Anal kanalın iç kısmında salgı üreten küçük anal bezler bulunur. Bu bezlerin kanalları tıkandığında içerideki salgılar dışarı akamaz ve bağırsak bölgesindeki bakteriler kapalı alanda çoğalmaya başlayabilir.

Enfeksiyon ilerledikçe çevre dokularda:

• İltihaplanma,

• Doku sıvısı,

• Bakteriler,

• Savunma hücreleri,

• Hasarlı doku parçaları

birikir. Bunların oluşturduğu kapalı irin boşluğuna apse denir.

Süreç genel olarak şu şekilde gelişir:

1. Anal bezin kanalı tıkanır.

2. Bez içerisinde bakteriyel enfeksiyon başlar.

3. Enfeksiyon çevre dokulara ilerler.

4. İltihap kapalı bir boşluk içerisinde birikir.

5. Ağrı, şişlik ve basınç artar.

6. Apse kendiliğinden boşalabilir veya cerrahi drenaj gerektirebilir.

Anorektal apse ve anal fistülün en yaygın oluşum açıklaması, anal bez kanalının tıkanmasıyla başlayan kriptoglandüler enfeksiyondur. Apse boşaldıktan sonra drenaj yolunun kalıcı hâle gelmesi anal fistüle neden olabilir.

Perianal Apse ile Makat Apsesi Aynı Şey midir?

Perianal apse ve makat apsesi ifadeleri günlük kullanımda çoğunlukla aynı hastalığı tanımlamak için kullanılır. Bununla birlikte “anorektal apse” daha geniş bir üst terimdir.

Apseler bulundukları anatomik alana göre şu şekilde sınıflandırılabilir:

• Perianal apse

• İntersfinkterik apse

• İskiyoanal veya iskiyorektal apse

• Supralevator apse

• Submukozal apse

Perianal apse cilde en yakın ve genellikle dışarıdan fark edilmesi en kolay apse türüdür. İntersfinkterik, iskiyoanal ve supralevator apseler daha derinde bulunabilir.

ASCRS kılavuzunda anorektal apselerin bulundukları anatomik boşluğa göre adlandırıldığı; iskiyoanal apseleri intersfinkterik, supralevator ve submukozal apselerin izlediği belirtilmektedir.

Perianal Apse Belirtileri Nelerdir?

Perianal apsenin en yaygın belirtisi makat çevresinde giderek artan ağrıdır. Ağrı çoğunlukla sürekli, zonklayıcı ve basınç hissi şeklindedir.

Yaygın belirtiler şunlardır:

• Makat kenarında ağrılı şişlik

• Makat çevresinde kızarıklık

• Bölgesel sıcaklık artışı

• Dokunmakla hassasiyet

• Sürekli veya zonklayıcı ağrı

• Otururken artan ağrı

• Dışkılama sırasında ağrı

• Yürürken rahatsızlık

• Sarı veya yeşil iltihaplı akıntı

• Ateş

• Titreme

• Hâlsizlik ve genel durum bozukluğu

Yüzeysel apselerde ağrı ve şişlik daha kolay fark edilir. Derin apselerde dışarıdan şişlik görülmeyebilir ve ağrı perineye, kalçaya veya belin alt kısmına yayılabilir.

Makat çevresinde ağrılı şişlik

Perianal apsede şişlik genellikle:

• Yuvarlak veya oval,

• Gergin,

• Sıcak,

• Kızarık,

• Dokunulduğunda ağrılı

olabilir.

Şişlik başlangıçta küçük bir sertlik şeklinde hissedilebilir. İltihap biriktikçe büyüyebilir ve üzerindeki cilt daha gergin hâle gelebilir.

Apse makatın hemen kenarında değil, daha derin dokularda bulunuyorsa dışarıdan belirgin bir kitle görülmeyebilir.

Zonklayıcı makat ağrısı

Apse boşluğu içerisinde iltihap arttıkça çevre dokulara uygulanan basınç yükselir. Bu nedenle ağrı giderek şiddetlenebilir.

Ağrı:

• Otururken,

• Yürürken,

• Öksürürken,

• Dışkılama sırasında,

• Bölgeye baskı uygulandığında

daha belirgin hâle gelebilir.

Hemoroid ve anal fissür gibi hastalıklar da makat ağrısına neden olabilir. Ancak apsede ağrı çoğunlukla dışkılamadan bağımsız şekilde devam eder ve zaman içerisinde artar.

Ateş ve titreme

Yüzeysel ve küçük bir apsede ateş görülmeyebilir. Enfeksiyon ilerlediğinde ise:

• Yüksek ateş,

• Titreme,

• Terleme,

• Hâlsizlik,

• İştahsızlık,

• Kalp atışında hızlanma

gelişebilir.

Ateş ve genel durum bozukluğu, enfeksiyonun yalnızca küçük bir cilt alanıyla sınırlı olmadığını düşündürebilir.

Özellikle diyabeti, bağışıklık baskılanması veya Crohn hastalığı bulunan kişilerde ateş ve şiddetli ağrı geciktirilmeden değerlendirilmelidir.

İltihaplı akıntı

Apse kendiliğinden cilde açılırsa sarı, yeşil, kahverengimsi veya kanla karışık iltihap gelebilir. Akıntı başladıktan sonra içerideki basınç azaldığı için ağrı geçici olarak hafifleyebilir.

Ancak apsenin kendiliğinden boşalması:

• Apse boşluğunun tamamen temizlendiğini,

• Enfeksiyonun sona erdiğini,

• Anal fistül oluşmayacağını

göstermez.

Ciltteki açıklık erken kapanırsa içeride yeniden iltihap birikebilir.

Derin Perianal Apse Belirti Verir mi?

Derin anorektal apseler her zaman ciltte belirgin şişlik oluşturmaz. Bu nedenle tanı yüzeysel apselere göre daha zor olabilir.

Derin apseyi düşündürebilecek belirtiler şunlardır:

• Makatın içerisinde hissedilen derin ağrı

• Kalçaya yayılan ağrı

• Kuyruk sokumu veya bel ağrısı

• Dışarıdan şişlik olmadan ateş

• Oturmakta güçlük

• Dışkılama sırasında derin basınç hissi

• İdrar yaparken zorlanma

• Genel durum bozukluğu

Supralevator ve yüksek iskiyoanal apselerde ağrı perineye, kalçaya veya belin alt kısmına yansıyabilir. Fizik muayene dışarıdan belirgin bulgu vermeyebilir.

Şiddetli makat ağrısı ve ateş bulunmasına rağmen dışarıdan şişlik görülmemesi, apse ihtimalini ortadan kaldırmaz.

Perianal Apse Neden Olur?

Perianal apselerin büyük bölümü anal bez enfeksiyonu nedeniyle gelişir. Bunun dışında makat çevresinde enfeksiyon ve apse riskini artıran farklı hastalıklar bulunabilir.

Başlıca neden ve ilişkili durumlar şunlardır:

• Anal bez kanalının tıkanması

• Anal fistül

• Crohn hastalığı

• Hidradenitis suppurativa

• Makat çevresindeki cilt enfeksiyonları

• Diyabet

• Bağışıklık sisteminin baskılanması

• Makat bölgesindeki travmalar

• Geçirilmiş cerrahi işlemler

• Bazı kronik veya özel enfeksiyonlar

• Radyoterapiye bağlı doku hasarı

Perianal apselerin çoğu Crohn hastalığına bağlı değildir. Ancak Crohn hastalarında tekrarlayan, çoklu ve kompleks perianal enfeksiyon riski daha yüksektir.

Kabızlık Perianal Apseye Neden Olur mu?

Kabızlık perianal apsenin doğrudan temel nedeni değildir. Sert dışkı ve yoğun ıkınma daha çok anal fissür ve hemoroid gibi hastalıklarla ilişkilidir.

Kabızlık:

• Makat çevresindeki ağrıyı artırabilir,

• Dışkılamayı zorlaştırabilir,

• Mevcut apsenin oluşturduğu rahatsızlığı belirginleştirebilir.

Ancak anal bezin enfekte olması ve apse gelişmesi yalnızca kabızlıkla açıklanamaz.

Kötü Hijyen Makat Apsesi Yapar mı?

Perianal apse doğrudan yetersiz temizlik nedeniyle oluşmaz. Düzenli kişisel bakım yapan kişilerde de anal bez enfeksiyonu gelişebilir.

Hastalığın kişisel hijyen eksikliğinin göstergesi olarak değerlendirilmesi doğru değildir.

Aşırı temizlik de yararlı değildir. Sert sabunlar, parfümlü mendiller, antiseptikler ve yoğun sürtünme cilt bariyerini bozarak tahrişe neden olabilir.

Perianal Apse Bulaşıcı mıdır?

Anal bez enfeksiyonuna bağlı sıradan perianal apse kişiden kişiye bulaşan bir hastalık değildir.

Ancak apseye neden olan özel bir cilt enfeksiyonu veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyon bulunuyorsa altta yatan etkenin bulaşma özelliği ayrıca değerlendirilir.

Apse akıntısıyla temas sonrasında ellerin yıkanması ve kullanılan pansuman malzemelerinin uygun şekilde atılması genel hijyen açısından önemlidir.

Perianal Apse ile Hemoroid Nasıl Ayrılır?

Perianal apse ve dış hemoroid makat çevresinde ağrılı şişlik oluşturabildiği için birbirine karıştırılabilir.

Perianal apsede daha çok:

• Giderek artan sürekli ağrı,

• Sıcak ve kızarık şişlik,

• Dokunmakla yoğun hassasiyet,

• İltihaplı akıntı,

• Ateş ve hâlsizlik

görülür.

Hemoroidde ise:

• Dışkılama sırasında kanama,

• Makat kenarında meme,

• Kaşıntı,

• Sarkma,

• Tromboz gelişmişse ani başlayan ağrı

öne çıkabilir.

Apse enfeksiyon kaynaklıdır. Hemoroid ise makat bölgesindeki damar yastıkçıklarının genişlemesiyle ilişkilidir.

Yalnızca şişliğin görünümüne göre kesin ayrım yapılmamalıdır.

Perianal Apse ile Anal Fissür Nasıl Ayrılır?

Anal fissür makat kanalında oluşan çatlak veya yırtıktır. En tipik belirtisi dışkılama sırasında bıçak kesiğini andıran keskin ağrı ve dışkılama sonrasında devam eden yanmadır.

Perianal apsede ise ağrı:

• Dışkılamadan bağımsızdır,

• Genellikle süreklidir,

• Zaman içerisinde artar,

• Şişlik ve sıcaklıkla birlikte olabilir.

Anal fissürde parlak kırmızı kanama görülebilirken apsede iltihaplı akıntı ve ateş daha dikkat çekicidir.

Perianal Apse ile Anal Fistül Arasındaki Fark Nedir?

Perianal apse, makat çevresindeki dokularda irin birikmesidir. Anal fistül ise anal kanal ile cilt arasında gelişen anormal kanaldır.

Genel ayrım şu şekildedir:

ÖzellikPerianal apseAnal fistülHastalık yapısıKapalı iltihap boşluğuAnal kanal ile cilt arasındaki yolBaşlangıçGenellikle akutÇoğunlukla kronik veya tekrarlayıcıAğrıŞiddetli ve giderek artanAkıntı varsa daha hafif olabilirŞişlikSık görülürDönemsel olabilirAkıntıApse açılırsa başlarSürekli veya aralıklı olabilirAteşGörülebilirApse eşlik etmedikçe daha azdırTemel yaklaşımİltihabın boşaltılmasıKanal anatomisine göre fistül tedavisi

Apse boşaltıldıktan sonra anal bez ile cilt arasındaki yol kapanmazsa fistül oluşabilir. Anal fistül kanalının dış açıklığı kapanırsa aynı kişide yeniden apse gelişebilir.

Anal fistülün nasıl oluştuğu ve kronik kanalın özellikleri Anal Fistül Neden Olur? içeriğinde ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Perianal Apse Anal Fistüle Dönüşür mü?

Perianal apse geçiren herkes anal fistül geliştirmez. Ancak apsenin oluşmasına neden olan anal bez ile cilt arasındaki drenaj yolu kalıcı hâle gelirse fistül oluşabilir.

Fistülü düşündüren bulgular şunlardır:

• Apse boşaltılan yaranın uzun süre kapanmaması

• Aynı noktadan aralıklı iltihap gelmesi

• Kapanıp yeniden açılan küçük delik

• Aynı bölgede tekrarlayan şişlik

• Akıntının haftalar boyunca devam etmesi

• Apse boşaltıldıktan sonra yaranın tekrar iltihaplanması

Apse drenajından sonra yeniden şişlik gelişmesi yalnızca yara enfeksiyonu değil, altta devam eden fistül kanalıyla da ilişkili olabilir.

Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust, apse tekrarının özellikle eşlik eden anal fistül bulunduğunda daha sık görülebileceğini belirtmektedir.

Perianal Apse Tanısı Nasıl Konur?

Yüzeysel perianal apse çoğunlukla hastanın şikâyetleri ve fizik muayene ile tanınabilir.

Muayenede:

• Şişliğin yeri,

• Kızarıklık,

• Sıcaklık,

• Hassasiyet,

• Dalgalanma hissi,

• Akıntı,

• Çevre dokulardaki kızarıklığın yayılımı

değerlendirilir.

Gerekli durumlarda parmakla rektal muayene ve anal kanal incelemesi yapılabilir. Ancak şiddetli ağrı bulunan hastalarda muayene zor olabilir.

ASCRS, anorektal apse tanısının çoğunlukla öykü ve fizik muayene ile konulduğunu; derin apselerde parmakla muayene, anoskopi veya proktoskopiye ihtiyaç duyulabileceğini belirtmektedir.

Perianal Apse İçin MR veya Tomografi Gerekir mi?

Her yüzeysel perianal apsede görüntüleme yapılması gerekmez. Makat kenarında belirgin, ağrılı ve dalgalanan bir şişliğin bulunması tanı için yeterli olabilir.

Görüntüleme şu durumlarda düşünülebilir:

• Dışarıdan şişlik görülmemesine rağmen şiddetli ağrı

• Derin apse şüphesi

• Tekrarlayan apse

• Kompleks anal fistül ihtimali

• Crohn hastalığı

• Bağışıklık sisteminin baskılanması

• Muayene bulgularının belirsiz olması

• Kalça veya pelvis içerisine yayılan ağrı

• Önceki ameliyatlara bağlı değişmiş anatomi

Bilgisayarlı tomografi akut ve derin enfeksiyonların hızlı değerlendirilmesinde kullanılabilir. Pelvik MR ise fistül yollarını, yan uzanımları ve derin apse boşluklarını daha ayrıntılı gösterebilir.

Kan Tahliliyle Perianal Apse Anlaşılır mı?

Kan tahlili apse boşluğunu doğrudan göstermez. Ancak enfeksiyonun vücuttaki etkisini değerlendirmeye yardımcı olabilir.

İstenebilecek testler arasında:

• Tam kan sayımı,

• C-reaktif protein,

• Kan şekeri,

• Böbrek fonksiyonları,

• Gerektiğinde kan kültürü

yer alabilir.

Beyaz kan hücresi veya CRP yüksekliği enfeksiyonu destekleyebilir. Ancak değerlerin normal olması özellikle küçük ve sınırlı bir apsenin bulunmadığını kanıtlamaz.

Perianal Apse Nasıl Tedavi Edilir?

Perianal apsenin temel tedavisi iltihabın cerrahi olarak boşaltılmasıdır. Bu işleme insizyon ve drenaj adı verilir.

İşlem sırasında:

1. Apse üzerindeki cilde kesi yapılır.

2. İçerideki irin boşaltılır.

3. Apse boşluğu değerlendirilir.

4. Gerekirse boşluk içerisindeki bölmeler açılır.

5. Enfekte ve ölü dokular temizlenir.

6. Yara drenajın devam edebilmesi için açık bırakılabilir.

Kesi, yeterli drenaj sağlayacak büyüklükte olmalı ve makat kontrolünü sağlayan sfinkter kaslarına zarar vermemelidir. ASCRS, akut anorektal apselerde temel tedavinin gecikmeden cerrahi drenaj olduğunu belirtmektedir.

Perianal Apse Kendiliğinden Geçer mi?

Küçük bir enfeksiyon bazen vücut tarafından sınırlandırılabilir. Ancak kapalı irin boşluğu oluşmuş gerçek bir apsenin kendiliğinden tamamen iyileşmesi beklenmemelidir.

Apse kendiliğinden patlayabilir ve akıntı başlayabilir. Bu durumda ağrı azalabilir fakat:

• Apse boşluğu tamamen temizlenmemiş olabilir.

• Dış açıklık yeniden kapanabilir.

• Enfeksiyon tekrarlayabilir.

• Anal fistül gelişebilir.

• Derinde başka apse alanları kalabilir.

Bu nedenle apsenin kendiliğinden boşalması sonrasında da cerrahi değerlendirme alınması gerekir.

Perianal Apse Antibiyotikle Geçer mi?

Antibiyotik, kapalı apse boşluğundaki iltihabı çoğunlukla tek başına ortadan kaldırmaz. Bunun nedeni apsenin içerisinde kan dolaşımının sınırlı olması ve antibiyotiğin irin boşluğuna yeterli düzeyde ulaşamamasıdır.

Rutin ve komplikasyonsuz bir anorektal apsede drenaj sonrasında antibiyotik kullanılması her hastada iyileşmeyi veya tekrarlama riskini belirgin biçimde artırmaz.

Antibiyotik daha çok şu durumlarda değerlendirilebilir:

• Çevre dokulara yayılan selülit

• Ateş ve sistemik enfeksiyon bulguları

• Bağışıklık sisteminin baskılanması

• Kontrolsüz diyabet

• Sepsis şüphesi

• Hekimin gerekli gördüğü özel klinik durumlar

ASCRS, antibiyotiklerin selülit, sistemik enfeksiyon bulguları veya bağışıklık baskılanması bulunan hastalarda kullanılmasını; sağlıklı ve komplikasyonsuz hastalarda rutin verilmemesini önermektedir.

Antibiyotik kullanılması drenaj gereksinimini ortadan kaldırmamalıdır.

Perianal Apse Evde Patlatılır mı?

Hayır. Perianal apse evde iğne, bıçak veya başka bir cisimle açılmamalıdır.

Evde müdahale:

• Enfeksiyonun derin dokulara yayılmasına,

• Kontrol edilemeyen kanamaya,

• Anal sfinkter kaslarının yaralanmasına,

• Apse boşluğunun yetersiz boşaltılmasına,

• Yeni enfeksiyon girişine,

• Yapay fistül yollarına

neden olabilir.

Dışarıdan küçük görünen bir şişliğin altında daha geniş ve derin bir apse bulunabilir. Yalnızca cilt yüzeyinin delinmesi yeterli drenaj sağlamaz.

Sıcak Su ve Oturma Banyosu Apseyi Geçirir mi?

Ilık oturma banyosu ağrı ve makat kaslarındaki gerginliği geçici olarak azaltabilir. Bölgenin temiz tutulmasına da yardımcı olabilir.

Ancak oluşmuş bir apsenin içerisindeki irin boşluğunu ortadan kaldırmaz. Bu nedenle oturma banyosu tıbbi drenajın alternatifi değildir.

Şiddetli ağrı ve şişlik bulunan hastanın yalnızca oturma banyosuyla beklemesi enfeksiyonun ilerlemesine neden olabilir.

Perianal Apse Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Yüzeysel ve küçük bazı apseler lokal anesteziyle boşaltılabilir. Derin, büyük veya çok ağrılı apselerde işlem çoğunlukla ameliyathane koşullarında ve genel anestezi altında yapılır.

Ameliyat sırasında cerrah:

• Apseyi muayene eder.

• Uygun noktadan kesi yapar.

• İrini boşaltır.

• Apse içerisindeki bölmeleri açar.

• Boşluğu temizler.

• Gerekirse dren yerleştirir.

• Şüpheli fistül yolunu değerlendirir.

Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust, perianal apse cerrahisinde cerrahın apseyi boşalttığını ve enfekte alanı temizlediğini; işlemin sıklıkla günübirlik ve genel anestezi altında gerçekleştirilebildiğini belirtmektedir.

Apse Drenajı Sırasında Fistül Ameliyatı Yapılır mı?

Apse boşaltılırken bazen fistül yolu fark edilebilir. Ancak akut enfeksiyon sırasında dokular şiş ve anatomik sınırlar belirsiz olabilir.

Bu nedenle her hastada aynı seansta fistülotomi yapılması uygun değildir. Yanlış değerlendirilen bir kanalın açılması sfinkter kaslarına zarar verebilir.

Bazı hastalarda:

• Yalnızca apse boşaltılır.

• Gevşek drenaj setonu yerleştirilir.

• Enfeksiyon yatıştıktan sonra fistül yeniden değerlendirilir.

• Kesin fistül tedavisi daha sonraki seansta yapılır.

Fistül şüphesi varsa izlenecek yaklaşım kanalın kaslarla ilişkisine ve cerrahın ameliyat sırasındaki değerlendirmesine göre belirlenir.

Apse Drenajından Sonra Yara Neden Açık Bırakılır?

Apse boşluğu dikilerek tamamen kapatılırsa içeride kalan sıvı ve bakteriler yeniden birikebilir. Bu nedenle drenaj kesisi çoğunlukla açık bırakılır.

Açık yara:

• Kalan sıvıların dışarı çıkmasına,

• Apse boşluğunun tabandan iyileşmesine,

• Yeniden kapalı iltihap alanı oluşmasının önlenmesine

yardımcı olur.

Bazı apselerde boşluğun açık kalması için cerrahi dren kullanılabilir.

Perianal Apse Drenajından Sonra Ne Olur?

İltihabın boşaltılmasıyla içerideki basınç azalır ve şiddetli ağrı çoğunlukla belirgin şekilde hafifler.

İlk günlerde:

• Yara ağrısı,

• Sarı veya kanlı akıntı,

• Pansumanda hafif kanama,

• Otururken hassasiyet,

• Dışkılama sırasında yanma

görülebilir.

Yara bakımı uygulanan işleme göre değişir. Hastanın kendisine verilen pansuman, temizlik ve kontrol talimatlarına uyması gerekir.

Apse drenajından sonra ağrının yeniden artması, şişlik gelişmesi veya ateşin devam etmesi yetersiz drenaj ya da yeni enfeksiyon açısından değerlendirilmelidir.

Perianal Apse Tekrarlar mı?

Evet. Apse boşaltıldıktan sonra aynı veya yakın bölgede yeniden apse gelişebilir.

Tekrarlamaya katkıda bulunabilecek durumlar şunlardır:

• Apse boşluğunun tam drene edilememesi

• Birden fazla apse bölmesi

• Derin yan uzanımlar

• Anal fistül

• Crohn hastalığı

• Bağışıklık sisteminin baskılanması

• Kontrolsüz diyabet

• Dış açıklığın erken kapanması

• Yeni anal bez enfeksiyonu

Özellikle aynı noktada tekrarlayan apseler anal fistül açısından değerlendirilmelidir. Apse tekrarının fistül bulunan kişilerde daha sık görülebileceği klinik hasta bilgilendirmelerinde de vurgulanmaktadır.

Perianal Apse Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen apse büyüyebilir ve enfeksiyon çevre dokulara yayılabilir.

Olası sonuçlar şunlardır:

• Ağrının şiddetlenmesi

• Apse boşluğunun büyümesi

• Cilt ve yumuşak dokuda yaygın enfeksiyon

• Birden fazla apse alanı

• Anal fistül gelişimi

• Kana yayılan enfeksiyon

• Sepsis

• Nadir fakat ciddi yumuşak doku enfeksiyonları

Diyabeti veya bağışıklık baskılanması bulunan kişilerde enfeksiyon daha hızlı ilerleyebilir.

Perianal Apse Ne Zaman Acildir?

Perianal apse şüphesi geciktirilmeden değerlendirilmelidir. Bazı belirtiler daha acil müdahale gerektirir.

Şu durumlarda hızlı tıbbi değerlendirme alınmalıdır:

• Şiddetli ve giderek artan makat ağrısı

• Hızla büyüyen şişlik

• Yüksek ateş

• Titreme

• Yaygın kızarıklık

• Hâlsizlik ve bilinç bulanıklığı

• Kalp atışında hızlanma

• İdrar yapamama

• Şiddetli kalça veya pelvik ağrı

• Diyabet veya bağışıklık baskılanması

• Ciltte morarma veya siyahlaşma

• Kötü kokulu yaygın akıntı

Özellikle ağrıya ateş ve genel durum bozukluğu eşlik ediyorsa enfeksiyonun yalnızca küçük bir yüzeysel alanla sınırlı olmadığı düşünülmelidir.

Perianal Apse Hangi Bölüm Tarafından Tedavi Edilir?

Perianal apse genel cerrahi tarafından değerlendirilir. Kolorektal cerrahi veya proktolojiyle ilgilenen genel cerrahi uzmanları makat çevresi apseleri ve fistüllerin tanı ve tedavisini yürütür.

Ateş, şiddetli ağrı ve hızla büyüyen şişlik durumunda rutin poliklinik randevusu beklenmeden acil servise başvurulabilir.

Crohn hastalığından şüphelenildiğinde gastroenteroloji değerlendirmesi de gerekebilir.

Bebeklerde Perianal Apse Olur mu?

Perianal apse bebeklerde de görülebilir. Özellikle erkek bebeklerde makat çevresinde kızarık ve ağrılı şişlik şeklinde ortaya çıkabilir.

Bebeklerde:

• Makat kenarında kızarıklık,

• Şişlik,

• İltihaplı akıntı,

• Bez değiştirirken huzursuzluk,

• Ateş

görülebilir.

Bebek ve çocuklarda izlenecek yaklaşım erişkinlerden farklı olabilir. Erişkinlere yönelik ilaç veya evde bakım uygulamaları çocuklara uygulanmamalıdır. Çocuk cerrahisi veya çocuk hekimi değerlendirmesi alınmalıdır.

Perianal Apseyi Önlemek Mümkün mü?

Anal bez kanalının neden tıkandığı çoğu zaman önceden belirlenemediği için bütün perianal apseleri önlemek mümkün değildir.

Risk yönetimine katkıda bulunabilecek önlemler şunlardır:

• Tekrarlayan makat enfeksiyonlarını geciktirmeden değerlendirmek

• Crohn hastalığını düzenli takip etmek

• Diyabeti kontrol altında tutmak

• Bağışıklığı baskılayan ilaçları hekim kontrolünde kullanmak

• Makat çevresindeki yaraları ve akıntıları ihmal etmemek

• Apse drenajı sonrasındaki kontrolleri aksatmamak

Bölgenin aşırı yıkanması veya antiseptik kullanılması anal bez enfeksiyonunu önlediği gösterilmiş bir yöntem değildir.

Sık Sorulan Sorular

Perianal apse nedir?

Perianal apse makat çevresindeki dokularda enfeksiyona bağlı irin birikmesidir. Çoğunlukla anal bezlerden birinin tıkanıp enfekte olmasıyla gelişir.

Perianal apse belirtileri nelerdir?

Giderek artan makat ağrısı, şişlik, kızarıklık, sıcaklık, hassasiyet, iltihaplı akıntı ve ateş görülebilir.

Makat apsesi kendiliğinden geçer mi?

Gerçek bir apse çoğunlukla cerrahi drenaj gerektirir. Kendiliğinden patlasa bile apse boşluğu veya fistül yolu devam edebilir.

Perianal apse antibiyotikle geçer mi?

Antibiyotik kapalı apse boşluğunu çoğunlukla tek başına tedavi etmez. Temel yaklaşım apsenin boşaltılmasıdır. Antibiyotik sistemik enfeksiyon, selülit veya bağışıklık baskılanması gibi özel durumlarda kullanılabilir.

Perianal apse evde patlatılır mı?

Hayır. Evde delmek enfeksiyonun yayılmasına, kanamaya ve sfinkter yaralanmasına neden olabilir.

Perianal apse ameliyatı zor mudur?

İşlemin kapsamı apsenin büyüklüğüne ve derinliğine göre değişir. Yüzeysel apseler daha kolay boşaltılabilirken derin apseler ameliyathane ve görüntüleme gerektirebilir.

Perianal apse ameliyatı genel anesteziyle mi yapılır?

Büyük, derin veya çok ağrılı apseler çoğunlukla genel anestezi altında boşaltılır. Küçük ve yüzeysel bazı apselerde lokal anestezi kullanılabilir.

Apse boşaltılınca ağrı geçer mi?

İltihabın boşaltılması içerideki basıncı azalttığı için ağrı çoğunlukla belirgin biçimde hafifler. Yara ağrısı bir süre devam edebilir.

Perianal apse fistüle dönüşür mü?

Bazı hastalarda apse drenaj yolu kapanmaz ve anal fistül oluşur. Ancak her apse fistüle dönüşmez.

Apse sonrası fistül olduğu nasıl anlaşılır?

Yaranın kapanmaması, aynı noktadan sürekli akıntı gelmesi, kapanıp yeniden açılan delik ve tekrarlayan şişlik fistülü düşündürebilir.

Perianal apse tekrarlar mı?

Evet. Yetersiz drenaj, anal fistül, Crohn hastalığı, derin yan boşluklar ve bağışıklık sorunları tekrar riskini artırabilir.

Perianal apse hemoroid midir?

Hayır. Apse iltihaplı enfeksiyon boşluğudur. Hemoroid ise makat bölgesindeki damar yapılarıyla ilişkilidir.

Oturma banyosu perianal apseyi geçirir mi?

Ilık su ağrıyı azaltabilir ancak oluşmuş apse boşluğunu ortadan kaldırmaz ve cerrahi drenajın yerini tutmaz.

Perianal apse için hangi doktora gidilir?

Genel cerrahi, kolorektal cerrahi veya proktoloji alanında çalışan genel cerrahi uzmanına başvurulabilir.

Perianal Apse Geciktirilmeden Değerlendirilmelidir

Perianal apse, makat çevresindeki dokularda iltihap birikmesiyle oluşan akut bir enfeksiyondur. En sık anal bezlerden birinin tıkanıp enfekte olması sonucunda gelişir.

Makat çevresinde giderek artan zonklayıcı ağrı, sıcak ve kızarık şişlik, ateş ve hâlsizlik apsenin temel belirtileridir. Daha derin apselerde dışarıdan şişlik görülmeyebilir; ağrı kalça, perine veya bel bölgesine yayılabilir.

Oluşmuş apse çoğunlukla kendiliğinden veya yalnızca antibiyotikle tamamen iyileşmez. Temel tedavi iltihabın uygun şekilde boşaltılmasıdır. Antibiyotik ise enfeksiyonun çevre dokulara yayıldığı, sistemik bulguların geliştiği veya bağışıklığın baskılandığı seçilmiş durumlarda tedaviye eklenir.

Apse boşaltıldıktan sonra yaranın kapanmaması, aynı noktadan akıntının sürmesi veya şişliğin tekrar etmesi anal fistül gelişimini düşündürebilir. Bu durumda yalnızca yeniden apse drenajı değil, anal kanal ile cilt arasında devam eden fistül yolunun da değerlendirilmesi gerekir.