Anal Fistül Belirtileri
Anal fistül belirtileri çoğunlukla makat çevresinde tekrarlayan şişlik, ağrı, kötü kokulu veya iltihaplı akıntı ve cilt üzerinde kapanmayan küçük bir delik şeklinde ortaya çıkar. Bazı hastalarda şikâyetler sürekli devam ederken bazı hastalarda akıntı başladıktan sonra ağrı azalabilir ve hastalık geçici olarak iyileşmiş gibi hissedilebilir.
Ancak ağrının azalması, fistül kanalının ortadan kalktığı anlamına gelmez. Kanalın dışarı açılan kısmı zaman zaman kapanabilir, içeride yeniden iltihap birikebilir ve aynı bölgede şişlik ile ağrı tekrar başlayabilir. Bu nedenle özellikle aynı noktada tekrarlayan apse, şişlik veya akıntı yaşayan kişilerin anal fistül açısından değerlendirilmesi gerekir.
Anal fistülün genel oluşum mekanizması, nedenleri ve hastalığın temel özellikleri Anal Fistül ana rehberinde kapsamlı olarak ele alınmaktadır. Bu içerikte ise yalnızca anal fistülün oluşturabileceği belirtiler, belirtilerin seyri ve benzer makat hastalıklarından ayrılan yönleri açıklanmaktadır.
Anal Fistülün En Sık Görülen Belirtileri
Anal fistül herkeste aynı şikâyetlere yol açmaz. Belirtiler fistül kanalının konumuna, içeride aktif enfeksiyon bulunup bulunmadığına, dış deliğin açık veya kapalı olmasına ve hastalığın ne kadar süredir devam ettiğine göre değişebilir.
En sık görülen anal fistül belirtileri şunlardır:
Makat çevresinden iltihaplı veya kötü kokulu akıntı gelmesi
Makat kenarında küçük bir delik ya da çöküntü görülmesi
Aynı bölgede tekrarlayan şişlik ve apse oluşması
Otururken veya dışkılama sırasında artan ağrı
Makat çevresinde kızarıklık ve cilt tahrişi
İç çamaşırında sarı, kahverengi veya kanlı lekeler oluşması
Makat çevresinde kaşıntı, nem ve yanma hissi
Apse gelişmesi hâlinde ateş ve genel halsizlik
Anal fistülün karakteristik özelliği, şikâyetlerin çoğu zaman tekrarlayıcı bir seyir göstermesidir. Şişlik büyüyebilir, kendiliğinden boşaldığında akıntı başlayabilir ve ağrı azalabilir. Dış açıklık kapandığında ise iltihap yeniden birikerek aynı döngünün tekrarlanmasına neden olabilir.
Makattan İltihaplı veya Kötü Kokulu Akıntı Gelmesi
Anal fistülün en dikkat çekici belirtilerinden biri, makat çevresindeki bir noktadan aralıklı ya da sürekli akıntı gelmesidir. Bu akıntı sarı, sarı-yeşil, kahverengimsi veya kanla karışık olabilir. Enfeksiyon bulunması durumunda belirgin ve rahatsız edici bir koku da oluşabilir.
Akıntının miktarı gün içerisinde değişebilir. Bazı kişiler yalnızca iç çamaşırında küçük bir leke fark ederken bazı kişilerde bölgenin sürekli nemli kalmasına neden olacak kadar fazla akıntı görülebilir.
Fistül kanalının dış açıklığı açık olduğunda içerideki sıvı dışarı boşalabilir. Bu durum basıncı azalttığı için hastanın ağrısı geçici olarak hafifleyebilir. Ancak akıntının devam etmesi, kanalın hâlâ açık olduğuna ve içerideki sorunla cilt arasında bağlantı bulunduğuna işaret edebilir.
Kötü kokulu veya iltihaplı akıntı tek başına kesin anal fistül tanısı koydurmaz. Makat çevresindeki enfeksiyonlar, cilt hastalıkları ve bazı bağırsak hastalıkları da benzer akıntılara yol açabilir. Bu nedenle akıntının kaynağı muayene ile belirlenmelidir.
Makat Kenarında Delik Görülmesi
Anal fistül kanalının cilde açıldığı nokta, makat çevresinde küçük bir delik olarak görülebilir. Bu açıklık bazen toplu iğne başı büyüklüğünde, bazen hafif kabarık ve kızarık bir alan şeklindedir.
Deliğin çevresinde şu değişiklikler bulunabilir:
Hafif kızarıklık
Ciltte sertleşme
Küçük bir kabarıklık
Kabuklanma
Sarı veya kanlı akıntı
Dokunulduğunda hassasiyet
Fistül açıklığı her zaman kolayca fark edilmez. Makatın arka veya yan tarafında bulunması, çok küçük olması ya da geçici olarak kapanması kişinin deliği kendi başına görmesini zorlaştırabilir.
Ayrıca ciltte görülen her delik anal fistül anlamına gelmez. Kıl kökü enfeksiyonları, hidradenitis suppurativa ve farklı cilt sorunları da benzer görünümler oluşturabilir. Görülen açıklığın anal kanal ile bağlantısı olup olmadığı ancak hekim değerlendirmesiyle anlaşılabilir.
Tekrarlayan Şişlik ve Apse
Makat çevresinde aynı bölgede tekrar tekrar şişlik oluşması anal fistül açısından önemli bir bulgudur. Fistülün dış açıklığı kapandığında kanal içerisindeki iltihap dışarı boşalamaz. Bunun sonucunda bölgede yeniden basınç, şişlik ve ağrı gelişebilir.
Şişlik başlangıçta küçük bir sertlik şeklinde hissedilebilir. Enfeksiyon ilerledikçe büyüyebilir, kızarabilir ve dokunulduğunda belirgin şekilde ağrılı hâle gelebilir. Apse kendiliğinden boşaldığında veya tıbbi olarak drene edildiğinde şişlik azalabilir. Ancak geride fistül kanalı kaldıysa benzer şikâyetler daha sonra tekrar ortaya çıkabilir.
Her anal apse mutlaka fistül bulunduğu anlamına gelmez. Buna karşılık daha önce makat apsesi geçirmiş ve sonrasında aynı noktadan akıntısı devam eden kişilerde fistül olasılığı değerlendirilmelidir.
Ani başlayan şiddetli ağrı, hızla büyüyen şişlik ve ateş gibi akut enfeksiyon bulguları doğrudan fistül belirtisi olmaktan çok eşlik eden apseyi düşündürür. Bu tablonun nasıl geliştiği ve hangi belirtilerle kendini gösterdiği Perianal Apse incelemesiyle netleşir.
Makat Çevresinde Ağrı
Anal fistülde ağrı sürekli veya aralıklı olabilir. Ağrının karakteri kişiden kişiye değişmekle birlikte genellikle zonklayıcı, basınç şeklinde veya sızlayıcı olarak tanımlanır.
Ağrı özellikle şu durumlarda artabilir:
Uzun süre oturma
Yürüme ve hareket etme
Dışkılama
Öksürme
Bölgeye baskı uygulanması
Fistül açıklığının kapanması
Kanal içerisinde yeniden iltihap birikmesi
Fistül dışarı akıyorsa basınç azalabileceğinden ağrı daha hafif olabilir. Akıntı aniden kesildikten sonra ağrının ve şişliğin artması ise dış açıklığın kapandığını ve içeride yeniden apse gelişebileceğini düşündürebilir.
Anal fistül ağrısı her zaman dışkılama sırasında ortaya çıkmaz. Bazı hastalarda dışkılamadan bağımsız, gün boyunca devam eden bir rahatsızlık hissi bulunabilir.
Dışkılama sırasında bıçak kesiğini andıran keskin ağrı ve dışkılama sonrasında uzun süre devam eden yanma daha çok anal fissürle ilişkilidir. Fistülde ise akıntı, tekrarlayan şişlik ve ciltte açıklık gibi bulgular daha belirgin olabilir.
Kanlı Akıntı veya Hafif Kanama
Anal fistülde kanalın iç yüzeyindeki hassas dokular ve dış açıklığın tahriş olması nedeniyle hafif kanama görülebilir. Kan çoğunlukla iltihaplı akıntıyla karışık şekilde veya iç çamaşırında küçük lekeler hâlinde fark edilir.
Tek başına makattan kan gelmesi anal fistüle özgü değildir. Hemoroid, anal fissür, bağırsak iltihapları, polipler ve daha ciddi hastalıklar da makat kanamasına neden olabilir.
Bu nedenle özellikle aşağıdaki durumlarda kanama yalnızca fistüle bağlanmamalıdır:
Kanamanın sık tekrarlaması
Kan miktarının artması
Kanın dışkıyla karışık olması
Dışkılama alışkanlığının değişmesi
Kilo kaybı veya kansızlık belirtilerinin bulunması
Kişinin daha önce bağırsak hastalığı geçirmiş olması
Kanamanın kaynağının belirlenmesi için klinik değerlendirme gerekir.
Kaşıntı, Yanma ve Cilt Tahrişi
Sürekli veya aralıklı akıntı, makat çevresindeki cildin nemli kalmasına neden olabilir. İltihaplı sıvının ciltle temas etmesi zamanla tahriş, kızarıklık, kaşıntı ve yanma oluşturabilir.
Cilt tahrişi bulunan kişilerde şu şikâyetler görülebilir:
Makat çevresinde yoğun kaşıntı
Islaklık ve yapışkanlık hissi
Deride kızarıklık
Yüzeysel çatlaklar
Temizlik sırasında yanma
İç çamaşırında tekrarlayan lekelenme
Kaşıntı fistülün doğrudan oluşturduğu bir bulgu olmaktan çok, devam eden akıntının cilt üzerindeki etkisiyle gelişebilir. Bölgenin aşırı sabun, ıslak mendil veya antiseptik ürünlerle temizlenmesi de tahrişi artırabilir.
Ateş ve Halsizlik
Basit ve düzenli şekilde dışarı akan bir fistülde ateş görülmeyebilir. Ancak kanalın dış açıklığı kapanır ve içeride apse oluşursa ateş, titreme, halsizlik ve genel durum bozukluğu gelişebilir.
Ateşe eşlik eden makat çevresi ağrısı ve şişlik aktif enfeksiyon açısından önemlidir. Özellikle diyabeti bulunan, bağışıklık sistemi baskılanmış veya inflamatuvar bağırsak hastalığı olan kişilerde enfeksiyon daha hızlı ilerleyebilir.
Yüksek ateş, giderek artan ağrı, hızla büyüyen şişlik veya yaygın kızarıklık bulunması durumunda rutin randevuyu beklemek yerine kısa sürede tıbbi değerlendirme alınmalıdır.
Anal Fistül Başlangıçta Nasıl Belirti Verir?
Anal fistül başlangıçta her zaman belirgin bir kanal veya cilt deliğiyle ortaya çıkmaz. İlk dönemde yalnızca makat çevresinde hassasiyet, küçük bir şişlik veya zaman zaman iç çamaşırına gelen akıntı fark edilebilir.
Bazı hastalarda süreç önce perianal apseyle başlar. Apse boşaldıktan sonra ağrı ve şişlik azalır ancak yara tamamen kapanmaz. Bölgede aralıklı akıntı devam eder veya birkaç hafta sonra aynı noktada yeniden şişlik oluşur.
Başlangıç döneminde görülebilecek bulgular şunlardır:
Makat kenarında küçük ve hassas bir sertlik
Aralıklı sarı leke
Hafif kötü koku
Zaman zaman oluşan nem hissi
Otururken hafif rahatsızlık
Kapanıp yeniden açılan küçük bir yara
Önceden boşaltılmış apse yerinin tam iyileşmemesi
Bu belirtiler hafif olduğu için hemoroid, sivilce veya cilt tahrişi zannedilebilir. Özellikle şikâyetlerin aynı noktada tekrarlaması, sıradan bir cilt sorunundan daha fazlasının bulunabileceğini düşündürür.
Anal Fistül Belirtileri Sürekli mi Olur?
Anal fistül belirtileri sürekli olmak zorunda değildir. Kanalın dış açıklığı açık kaldığında akıntı devam edebilir ancak ağrı hafif olabilir. Açıklık geçici olarak kapandığında akıntı kesilebilir fakat içeride basınç ve iltihap birikmesi nedeniyle ağrı ile şişlik artabilir.
Bu nedenle hastalık çoğu zaman şu döngüyü izler:
Makat çevresinde hafif sertlik ve ağrı başlar.
Şişlik giderek büyür.
Bölgeden iltihap veya kanlı akıntı gelir.
Akıntı başladıktan sonra ağrı azalır.
Dış açıklık geçici olarak kapanır.
Bir süre sonra aynı şikâyetler yeniden ortaya çıkar.
Şikâyetlerin dönem dönem tamamen kaybolması fistülün iyileştiğini göstermeyebilir. Özellikle daha önce apse geçirmiş kişilerde kapanıp açılan yara ve tekrarlayan akıntı önemsenmelidir.
Anal Fistül ile Apse Belirtileri Arasındaki Fark Nedir?
Anal fistül ve perianal apse birbirleriyle ilişkili olabilse de aynı tablo değildir. Apse, dokular içerisinde biriken iltihaplı koleksiyondur. Fistül ise anal kanal ile makat çevresindeki cilt arasında gelişen kalıcı veya tekrarlayıcı bir kanaldır.
Apse geliştiğinde genellikle:
Ağrı kısa sürede belirginleşir.
Şişlik hızla büyüyebilir.
Bölge sıcak ve kızarık olabilir.
Oturmak zorlaşabilir.
Ateş ve halsizlik görülebilir.
Anal fistülde ise daha çok:
Aynı noktadan tekrarlayan akıntı,
Kapanmayan küçük bir açıklık,
Dönemsel şişlik,
Akıntı sonrasında azalan ağrı,
İç çamaşırında iltihaplı veya kanlı lekeler
görülür.
Fistül kanalının tıkanması yeni bir apse oluşmasına neden olabileceği için iki tablonun belirtileri aynı kişide birlikte de bulunabilir.
Anal Fistül ile Hemoroid Belirtileri Karışır mı?
Anal fistül ve hemoroid makat çevresinde rahatsızlık oluşturduğu için zaman zaman birbirine karıştırılabilir. Ancak öne çıkan belirtileri aynı değildir.
Hemoroidde genellikle dışkılama sırasında kanama, makat çevresinde ele gelen meme, kaşıntı ve sarkma hissi bulunur. Anal fistülde ise kötü kokulu iltihaplı akıntı, ciltte delik ve aynı bölgede tekrarlayan apse daha ayırt edici bulgulardır.
Her iki hastalıkta da ağrı ve kanama görülebileceği için yalnızca belirtilere bakarak kesin ayrım yapmak mümkün olmayabilir. Özellikle akıntısı bulunan kişilerin şikâyeti yalnızca hemoroide bağlamaması gerekir.
Anal Fistül ile Anal Fissür Belirtileri Nasıl Ayrılır?
Anal fissür, makat kanalında oluşan çatlak veya yırtıktır. En tipik belirtisi dışkılama sırasında başlayan keskin ağrı ve dışkılama sonrasında devam edebilen yanma hissidir. Peçetede parlak kırmızı kan da görülebilir.
Anal fistülde ise ağrıya çoğunlukla akıntı, şişlik veya ciltte dış açıklık eşlik eder. Fistül ağrısı dışkılama dışında da devam edebilir ve özellikle içeride apse geliştiğinde zonklayıcı hâle gelebilir.
Genel olarak:
Keskin dışkılama ağrısı ve parlak kırmızı kanama: Anal fissürü düşündürebilir.
İltihaplı akıntı, ciltte delik ve tekrarlayan şişlik: Anal fistülü düşündürebilir.
Ani şiddetli ağrı, sıcaklık ve büyüyen şişlik: Perianal apseyi düşündürebilir.
Bu farklılıklar yol gösterici olsa da kesin tanı için fizik muayene gerekir.
Kadınlarda ve Erkeklerde Belirtiler Değişir mi?
Anal fistülün temel belirtileri kadınlarda ve erkeklerde büyük ölçüde benzerdir. Her iki grupta da akıntı, ağrı, şişlik, ciltte açıklık ve tekrarlayan apse görülebilir.
Kadınlarda fistülün yerleşimi ve doğum öyküsü değerlendirme açısından ayrıca önem taşıyabilir. Vajinadan gaz, dışkı veya kötü kokulu akıntı gelmesi klasik anal fistülden farklı bir bağlantının bulunabileceğini düşündürebilir ve gecikmeden değerlendirilmelidir.
Erkeklerde de makat ile genital bölge arasına yayılan şişlik, ağrı veya akıntı farklı fistül yolları ve enfeksiyonlar açısından incelenmelidir.
Belirtilerin cinsiyetten çok fistülün yerleşimine, kanalın yönüne ve eşlik eden hastalıklara göre değiştiği unutulmamalıdır.
Crohn Hastalığına Bağlı Fistüllerde Hangi Belirtiler Görülebilir?
Anal fistüllerin önemli bir bölümü makat çevresindeki apseler sonrasında gelişir. Ancak bazı hastalarda Crohn hastalığı gibi inflamatuvar bağırsak hastalıklarıyla ilişkili olabilir.
Crohn hastalığına bağlı perianal fistüllerde makat çevresi belirtilerine ek olarak şunlar görülebilir:
Uzun süren veya tekrarlayan ishal
Karın ağrısı
Dışkıda kan
İstemsiz kilo kaybı
Halsizlik
Ağız yaraları
Birden fazla fistül açıklığı
Sık tekrarlayan perianal apseler
İyileşmesi geciken yaralar
Bu belirtilerin bulunması mutlaka Crohn hastalığı olduğu anlamına gelmez. Ancak özellikle birden fazla fistül kanalı bulunan, genç yaşta tekrarlayan apse yaşayan veya bağırsak şikâyetleri eşlik eden kişilerde altta yatan nedenlerin değerlendirilmesi önem taşır.
Anal Fistül İleri Aşamada Hangi Belirtilere Yol Açabilir?
Tedavi edilmeyen veya uzun süre devam eden fistüllerde akıntı ve cilt tahrişi kronikleşebilir. Kanalın tekrarlayan şekilde tıkanması yeni apselere ve farklı yönlere uzanan yan kanallara neden olabilir.
İlerlemiş veya karmaşık bir süreçte şu bulgular görülebilir:
Birden fazla dış açıklık
Farklı noktalardan gelen akıntı
Sık tekrarlayan apseler
Yaygın sertlik ve cilt değişiklikleri
Sürekli ağrı veya basınç hissi
İnatçı kötü koku
Günlük yaşamı etkileyen sürekli nem
Nadiren dışkı veya gaz kontrolünde değişiklik
Dışkı kontrolündeki sorunlar her fistül hastasında görülmez. Böyle bir belirti bulunduğunda fistülün seyri dışında makat kaslarının durumu, geçirilmiş ameliyatlar, doğum yaralanmaları ve farklı nörolojik nedenler de değerlendirilmelidir.
Anal Fistül Şüphesinde Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Makat çevresindeki her kısa süreli hassasiyet anal fistül anlamına gelmez. Ancak bazı belirtilerin devam etmesi veya tekrarlaması muayene gerektirir.
Şu durumlarda genel cerrahi ya da kolorektal cerrahi değerlendirmesi alınmalıdır:
Makat çevresinden tekrarlayan iltihaplı akıntı gelmesi
Aynı noktada yeniden şişlik oluşması
Daha önce boşaltılmış apse yerinin kapanmaması
Cilt üzerinde akıntı gelen küçük bir delik bulunması
Makat çevresindeki ağrının birkaç gün içinde geçmemesi
Akıntının kötü kokulu veya kanlı olması
Şikâyetlerin haftalar boyunca aralıklı şekilde devam etmesi
Ateş, titreme, hızla büyüyen şişlik, dayanılmaz ağrı veya genel durum bozukluğu ise aktif apse ve yayılmakta olan enfeksiyon açısından daha acil değerlendirme gerektirebilir.
Anal Fistül Belirtileriyle Tanı Konulabilir mi?
Belirtiler anal fistül olasılığını düşündürebilir ancak tek başına kesin tanı için yeterli değildir. Hekim öncelikle şikâyetlerin ne zaman başladığını, daha önce apse geçirilip geçirilmediğini, akıntının özelliklerini ve bağırsak hastalığı öyküsünü değerlendirir.
Muayene sırasında makat çevresindeki dış açıklık, akıntı, sertlik, kızarıklık ve eski apse izleri incelenebilir. Fistülün iç açıklığı, kaslarla ilişkisi veya yan dalları her zaman dışarıdan görülemez.
Özellikle tekrarlayan, birden fazla açıklığı bulunan veya daha önce tedavi uygulanmış fistüllerde kanalın yapısını belirlemek amacıyla ileri incelemeler gerekebilir. Kullanılacak yöntem hastanın muayene bulgularına ve fistülün tahmin edilen yapısına göre belirlenir.
Tanı sürecinin ayrıntıları Anal Fistül Tanısı kapsamında; fistül kanalının yapısına göre değişen sınıflandırmalar ise Anal Fistül Türleri içeriğinde değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Anal fistül her zaman akıntı yapar mı?
Hayır. Dış açıklık kapalıysa akıntı geçici olarak durabilir. Ancak bu durumda içeride iltihap birikerek ağrı ve şişlik artabilir. Açıklık yeniden açıldığında akıntı tekrar başlayabilir.
Anal fistül ağrısı nasıl olur?
Ağrı sızlayıcı, zonklayıcı veya basınç hissi şeklinde olabilir. Oturma, hareket etme ve dışkılama sırasında artabilir. Apse gelişmesi durumunda ağrı kısa sürede şiddetlenebilir.
Anal fistül deliği kendiliğinden kapanır mı?
Dışarıdaki açıklık geçici olarak kapanabilir. Ancak içerideki kanal devam ediyorsa kapanma sonrasında yeniden iltihap ve apse oluşabilir. Dış deliğin kapanması tek başına fistülün tamamen iyileştiğini göstermez.
Fistül akıntısı ne renk olur?
Akıntı çoğunlukla sarı veya sarı-yeşil iltihap şeklindedir. Kanla karıştığında pembe, kırmızı ya da kahverengimsi görülebilir. Renk tek başına tanı koydurmaz.
Anal fistül kanama yapar mı?
Fistül açıklığındaki hassas dokuların tahriş olması nedeniyle hafif kanlı akıntı görülebilir. Ancak tekrarlayan veya fazla miktarda makattan kanama farklı hastalıklarla da ilişkili olabileceği için değerlendirilmelidir.
Anal fistül kaşıntı yapar mı?
Sürekli akıntı ve nem makat çevresindeki cildi tahriş ederek kaşıntı ve yanmaya neden olabilir. Kaşıntının tek başına bulunması ise fistül için özgül bir belirti değildir.
Anal fistül belirtileri kendiliğinden geçer mi?
Akıntının başlaması veya apsenin boşalması sonrasında ağrı ve şişlik azalabilir. Bu geçici rahatlama fistül kanalının ortadan kalktığını göstermeyebilir. Belirtiler bir süre sonra aynı bölgede tekrar ortaya çıkabilir.
Anal fistül dışarıdan görülür mü?
Bazı fistüllerde makat çevresindeki dış açıklık görülebilir. Ancak açıklık çok küçük, kapalı veya ulaşılması zor bir bölgede olabilir. Bu nedenle fistül her zaman kişinin kendi gözlemiyle fark edilemez.
Makatta sivilce benzeri şişlik fistül belirtisi midir?
Tekrarlayan, ağrılı ve zaman zaman iltihap boşaltan bir şişlik fistül veya apseyle ilişkili olabilir. Bununla birlikte kıl kökü enfeksiyonu ve farklı cilt hastalıkları da benzer görünüm oluşturabilir.
Akıntı kesilince fistül iyileşmiş olur mu?
Her zaman değil. Akıntının aniden kesilmesi dış açıklığın kapandığını gösterebilir. Ardından ağrı ve şişlik artıyorsa içeride yeniden iltihap birikiyor olabilir.
Anal Fistül Belirtileri İhmal Edilmemelidir
Anal fistül belirtileri zaman zaman hafifleyip yeniden ortaya çıktığı için hastalık uzun süre ertelenebilir. Özellikle akıntı başladıktan sonra ağrının azalması, sorunun geçtiği izlenimini oluşturabilir. Oysa tekrarlayan şişlik, kapanmayan delik ve kötü kokulu akıntı fistül kanalının devam ettiğini düşündürebilir.
Makat çevresinde aynı noktada yeniden apse oluşması, iç çamaşırında sürekli iltihaplı lekeler görülmesi veya kapanıp tekrar açılan bir yara bulunması durumunda yalnızca belirtileri azaltmaya çalışmak yerine sorunun kaynağı belirlenmelidir.
Muayenede fistül şüphesi doğrulanırsa izlenecek yaklaşım kanalın konumuna, makat kaslarıyla ilişkisine, yan dallarına ve eşlik eden enfeksiyonun durumuna göre planlanır. Uygun planlama sonrasında doğru anal fistül tedavisi uygulanmalıdır.
