Makatta Şişlik Neden Olur?
Makatta şişlik; hemoroid, tromboze dış hemoroid, perianal apse, anal fistül, makat çevresindeki cilt dokularının tahrişi veya farklı proktolojik hastalıklar nedeniyle ortaya çıkabilir.
Şişliğin ağrılı veya ağrısız olması, aniden ortaya çıkması, giderek büyümesi, kanama veya akıntının eşlik etmesi olası neden hakkında önemli bilgiler verir.
Özellikle makat çevresinde fark edilen her şişliği “basur memesi” olarak değerlendirmek doğru değildir. Çünkü hemoroid dışında enfeksiyon kaynaklı apseler ve anal fistül gibi hastalıklar da makat çevresinde şişlik oluşturabilir.
Bu nedenle şişliğin nedeninin belirlenmesinde yalnızca görünümü değil, beraberindeki belirtiler de değerlendirilmelidir.
Makatta Şişlik Yapan Hastalıklar Nelerdir?
Makatta veya makat çevresinde ortaya çıkan şişliğin birçok farklı nedeni olabilir.
Sık karşılaşılan nedenler arasında:
Dış hemoroid,
Tromboze dış hemoroid,
İç hemoroidin dışarı sarkması,
Perianal apse,
Anal fistül,
Makat çevresindeki cilt katlantıları,
Tahriş ve travma,
Bazı enfeksiyonlar,
Daha nadiren makat bölgesindeki farklı kitleler
yer alabilir.
Şişliğin yapısı ve eşlik eden belirtiler hastalıkların birbirinden ayrılmasında önemlidir.
Hemoroid Makatta Şişlik Yapar mı?
Evet. Hemoroid, makat çevresindeki şişliğin en sık düşünülen nedenlerinden biridir.
Özellikle dış hemoroid, makat girişinde ele gelen veya kişinin kendisinin fark edebildiği şişlik oluşturabilir.
Hemoroidde şişliğe:
Kaşıntı,
Dolgunluk hissi,
Dışkılama sırasında rahatsızlık,
Parlak kırmızı kanama,
Makat çevresinde ele gelen meme benzeri yapı
eşlik edebilir.
İç hemoroidlerde ise ilerleyen evrelerde hemoroidal dokular dışkılama sırasında makat dışına çıkabilir. Hasta bunu “makatta et parçası”, “makatta meme” veya “dışarı çıkan şişlik” şeklinde tarif edebilir.
Ancak makat çevresindeki her şişlik hemoroid değildir.
Tromboze Hemoroid Nasıl Bir Şişlik Yapar?
Tromboze dış hemoroid, dış hemoroidal damarların içerisinde kan pıhtısı oluşması sonucunda ortaya çıkabilir.
Bu durumda şişlik genellikle:
Ani ortaya çıkar,
Serttir,
Belirgin şekilde ağrılı olabilir,
Mavi-mor renkte görünebilir,
Otururken veya yürürken rahatsızlık oluşturabilir.
Hasta çoğu zaman “bir gecede makatta sert bir şişlik çıktı” şeklinde tarif eder.
Normal dış hemoroidden farklı olarak tromboze hemoroidde ağrı çok daha belirgin olabilir.
Özellikle ilk günlerde ağrı yoğunlaşabilir.
Tromboze hemoroidin tedavi yaklaşımı; şişliğin büyüklüğüne, ağrının şiddetine, ortaya çıkış süresine ve hastanın muayene bulgularına göre belirlenir.
Makatta Ağrılı Şişlik Neden Olur?
Makatta ağrılı şişlik olduğunda özellikle iki durum ön plana çıkar:
Tromboze dış hemoroid ve perianal apse.
Ancak bu iki hastalık aynı değildir.
Tromboze hemoroid genellikle damar içerisinde pıhtı oluşmasıyla ortaya çıkan sert ve ağrılı bir şişliktir.
Perianal apse ise makat çevresindeki dokularda enfeksiyona bağlı irin birikmesi sonucunda oluşur.
Bu ayrım oldukça önemlidir çünkü uygulanacak tedaviler birbirinden farklıdır.
Perianal Apse Makatta Şişlik Yapar mı?
Evet. Perianal apsenin önemli belirtilerinden biri makat çevresinde ortaya çıkan ağrılı şişliktir.
Perianal apsede şişlik genellikle:
Hassastır,
Kızarık olabilir,
Sıcaklık artışı gösterebilir,
Zonklayıcı ağrı oluşturabilir,
Günler içerisinde büyüyebilir.
Ağrı özellikle oturma, yürüme veya dışkılama sırasında artabilir.
Bazı hastalarda ateş, titreme ve genel halsizlik gibi enfeksiyon belirtileri de görülebilir.
Perianal apse, hemoroidden farklı olarak enfeksiyon kaynaklıdır. Apse genellikle anal kanal çevresindeki bezlerden birinin enfekte olması ve bölgede irin birikmesiyle gelişir.
Bu nedenle özellikle ağrı + şişlik + kızarıklık + ateş birlikteliği varsa apse olasılığı değerlendirilmelidir.
Perianal apselerde kendi kendine şişliği sıkmak veya boşaltmaya çalışmak uygun değildir.
Makatta Şişlik Anal Fistül Belirtisi Olabilir mi?
Evet.
Anal fistül, anal kanal ile makat çevresindeki cilt arasında oluşan anormal bir kanal yapısıdır.
Anal fistüllerin önemli bir bölümü daha önce oluşmuş bir perianal apseyle ilişkilidir. Apse boşaldıktan sonra içeride kalan kanal fistül haline gelebilir.
Anal fistülde:
Makat çevresinde küçük şişlik,
Tekrarlayan apse,
Ciltte küçük bir delik,
İrinli veya kötü kokulu akıntı,
Kanlı akıntı,
Tahriş,
Dönem dönem ortaya çıkan ağrı
görülebilir.
Bazı hastalar şişliğin büyüdüğünü, daha sonra akıntıyla birlikte küçüldüğünü ve bir süre sonra tekrar ortaya çıktığını ifade eder.
Bu tür tekrarlayan şişlik ve akıntı anal fistül açısından önemli bir bulgudur.
Makatta Şişlik ile Apse Nasıl Ayırt Edilir?
Hastaların en sık karıştırdığı durumlardan biri hemoroid ile perianal apsedir.
Bazı özellikler yol gösterici olabilir.
Hemoroidde:
Şişlik daha yumuşak veya sert olabilir.
Kanama görülebilir.
Kaşıntı olabilir.
Ağrı her zaman bulunmayabilir.
Tromboze olduğunda şiddetli ağrı gelişebilir.
Perianal apsede:
Ağrı çoğu zaman giderek artar.
Şişlik hassas ve sıcak olabilir.
Kızarıklık görülebilir.
Zonklayıcı ağrı oluşabilir.
Ateş veya halsizlik eşlik edebilir.
İrinli akıntı gelişebilir.
Ancak belirtiler her hastada aynı olmayabilir.
Özellikle tromboze hemoroid ile küçük perianal apseler hastalar tarafından kolaylıkla karıştırılabilir. Kesin ayrım muayene ile yapılır.
Makatta Ağrısız Şişlik Neden Olur?
Makatta şişlik her zaman ağrılı olmak zorunda değildir.
Ağrısız bir şişliğin olası nedenlerinden biri hemoroidal dokulardır.
Özellikle ilerlemiş iç hemoroidlerde dışarı sarkan dokular belirgin ağrı oluşturmadan fark edilebilir.
Daha önce geçirilmiş hemoroid veya tromboz sonrasında kalan cilt katlantıları da ağrısız et parçası şeklinde hissedilebilir.
Ancak uzun süredir devam eden veya giderek büyüyen ağrısız bir oluşumun ne olduğunun yalnızca görünüşe bakılarak belirlenmesi doğru değildir.
Makatta Sert Şişlik Neden Olur?
Makatta aniden ortaya çıkan sert ve ağrılı bir şişliğin önemli nedenlerinden biri tromboze dış hemoroiddir.
Dış hemoroidal damar içerisinde kan pıhtılaştığında bölgede:
Sert,
Hassas,
Mor veya mavimsi,
Dokunmakla ağrılı
bir şişlik oluşabilir.
Bununla birlikte enfeksiyon, apse veya farklı cilt altı oluşumları da sert bir şişlik şeklinde hissedilebilir.
Bu nedenle yalnızca “sertlik” üzerinden tanı konulamaz.
Makatta Et Parçası Gibi Şişlik Neden Olur?
Makat çevresinde et parçası şeklinde fark edilen yapıların en sık nedenlerinden biri hemoroidal hastalıklardır.
Geçirilmiş dış hemoroid veya tromboze hemoroid sonrasında bölgede kalan fazla deri dokusuna anal skin tag, yani makat çevresi cilt katlantısı adı verilebilir.
Bu yapılar genellikle:
Ağrısızdır,
Yumuşaktır,
Uzun süredir vardır,
Zaman içerisinde büyük değişiklik göstermez.
Ancak dışarı sarkan iç hemoroidler de hasta tarafından et parçası gibi algılanabilir.
Dolayısıyla “makatta et parçası var” şikâyetinde yapının gerçekten hemoroid, cilt katlantısı veya başka bir oluşum olup olmadığı değerlendirilmelidir.
Tuvaletten Sonra Makatta Şişlik Neden Olur?
Bazı hastalar makat çevresindeki şişliği özellikle dışkılama sonrasında fark eder.
Bu durum iç hemoroidlerin dışarı doğru sarkmasıyla ilişkili olabilir.
Hemoroidin evresine göre dışarı çıkan dokular:
Kendiliğinden içeri girebilir,
Elle içeri itilmesi gerekebilir,
Sürekli dışarıda kalabilir.
Uzun süre tuvalette oturmak ve aşırı ıkınmak hemoroidal dokular üzerindeki basıncı artırabilir.
Bu nedenle özellikle dışkılama sonrasında oluşup daha sonra küçülen şişliklerde hemoroidal hastalık değerlendirilmelidir.
Makatta Şişlik ve Kanama Birlikteyse Ne Anlama Gelir?
Şişliğe kanama eşlik ediyorsa hemoroid sık görülen nedenlerden biridir.
Hemoroidde dışkılama sonrasında:
Tuvalet kağıdında,
Dışkının üzerinde,
Klozette
parlak kırmızı kan görülebilir.
Ancak kanama ve şişliğin birlikte bulunması yalnızca hemoroide özgü değildir.
Anal fistül, apse veya makat bölgesindeki diğer hastalıklar da kanlı akıntı veya kanama oluşturabilir.
Tekrarlayan makattan kanama ayrıca kendi başına değerlendirilmesi gereken bir belirtidir.
Makatta Şişlik ve Akıntı Neden Olur?
Şişlikle birlikte irinli, sarı renkli veya kötü kokulu bir akıntı bulunması özellikle enfeksiyon kaynaklı hastalıkları düşündürür.
Perianal apse kendiliğinden boşaldığında irinli akıntı ortaya çıkabilir.
Şişlik ve akıntının dönem dönem tekrar etmesi ise anal fistül açısından dikkat çekicidir.
Fistülün dış ağız kısmı zaman zaman kapanabilir. İçeride yeniden sıvı veya enfeksiyon birikmesiyle bölgede tekrar şişlik ve ağrı oluşabilir. Açıldığında ise akıntı başlayarak şişlik küçülebilir.
Bu döngünün tekrar etmesi fistül açısından değerlendirme gerektirir.
Makatta Şişlik Kendiliğinden Geçer mi?
Bu tamamen şişliğin nedenine bağlıdır.
Bazı hafif hemoroidal şişlikler zaman içerisinde küçülebilir.
Tromboze dış hemoroidde pıhtı zaman içerisinde vücut tarafından emilebilir ve şişlik azalabilir.
Ancak perianal apse veya anal fistül gibi enfeksiyon kaynaklı hastalıkların aynı şekilde değerlendirilmesi doğru değildir.
Özellikle:
Şişlik giderek büyüyorsa,
Ağrı artıyorsa,
Ateş varsa,
İrinli akıntı oluşuyorsa,
Şişlik sürekli tekrarlıyorsa
hekime başvurulmalıdır.
Makatta Şişlik Ne Zaman Tehlikelidir?
Makatta fark edilen her şişlik acil bir durum anlamına gelmez.
Ancak bazı belirtiler daha hızlı değerlendirme gerektirir.
Özellikle:
Hızla büyüyen şişlik,
Şiddetli veya giderek artan ağrı,
Ateş ve titreme,
Belirgin kızarıklık,
İrinli akıntı,
Yoğun kanama,
Genel durumda bozulma
varsa enfeksiyon veya apse gibi durumlar açısından değerlendirme yapılmalıdır.
Perianal apseler tedavi edilmediğinde enfeksiyon ilerleyebilir ve bazı hastalarda sonrasında anal fistül gelişebilir.
Makatta Şişlik Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı hastanın şikâyetlerinin değerlendirilmesi ve proktolojik muayene ile başlar.
Doç. Dr. Tayfun Bilgiç tarafından yapılacak değerlendirmede:
Şişliğin ne zaman ortaya çıktığı,
Aniden mi yoksa yavaş yavaş mı geliştiği,
Ağrı olup olmadığı,
Kanama bulunup bulunmadığı,
Akıntı olup olmadığı,
Daha önce apse geçirilip geçirilmediği,
Şişliğin dönem dönem kaybolup tekrar ortaya çıkıp çıkmadığı,
Kabızlık ve dışkılama alışkanlıkları
değerlendirilir.
Ardından makat çevresi ve gerekli durumlarda anal kanal muayene edilir.
Her şişlik için aynı inceleme gerekmez. Şişliğin konumu ve muayene bulgularına göre gerekli görülen hastalarda ek görüntüleme veya ileri değerlendirmeler planlanabilir.
Makatta Şişlik Nasıl Tedavi Edilir?
Makatta şişliğin tek bir tedavisi yoktur.
Tedavinin temel belirleyicisi şişliğin hangi hastalıktan kaynaklandığıdır.
Hemoroid söz konusuysa hemoroidin tipi ve evresine göre yaşam tarzı düzenlemelerinden girişimsel veya cerrahi yöntemlere kadar farklı tedaviler değerlendirilebilir.
Tromboze hemoroidde şişliğin ortaya çıkış zamanı ve ağrı derecesi tedavi seçimini etkileyebilir.
Perianal apsede ise enfeksiyonun kontrol altına alınması ve apsenin uygun şekilde boşaltılması gerekebilir.
Anal fistülde tedavi fistül kanalının yapısına, yerleşimine ve makat kaslarıyla ilişkisine göre planlanır.
Dolayısıyla makatta görülen her şişliğe aynı krem veya ilaçla yaklaşmak doğru değildir.
Öncelikle şişliğin nedeni belirlenmelidir.
Makatta Şişlik İçin Hangi Doktora Gidilir?
Hemoroid, anal fissür, anal fistül ve perianal apse gibi makat ve çevresindeki hastalıklar genel cerrahi ve proktoloji kapsamında değerlendirilir.
Özellikle tekrarlayan, ağrılı, kanamalı veya akıntılı şişliklerde proktolojik muayene ile şişliğin kaynağının belirlenmesi önemlidir.
Doç. Dr. Tayfun Bilgiç tarafından gerçekleştirilen değerlendirmede şişliğin hemoroid kaynaklı mı yoksa apse, fistül veya farklı bir proktolojik hastalıkla mı ilişkili olduğu araştırılarak hastaya uygun tedavi yaklaşımı belirlenebilir.
Sık Sorulan Sorular
Makatta şişlik basur mudur?
Olabilir ancak her makatta şişlik hemoroid değildir. Tromboze hemoroid, perianal apse, anal fistül ve cilt katlantıları da şişlik oluşturabilir.
Makatta aniden şişlik neden olur?
Ani başlayan, sert ve ağrılı şişliğin sık nedenlerinden biri tromboze dış hemoroiddir. Bununla birlikte hızla gelişen ağrılı şişliklerde perianal apse de değerlendirilmelidir.
Makatta sert şişlik hemoroid midir?
Tromboze dış hemoroid sert bir şişlik oluşturabilir ancak her sert şişlik hemoroid olarak değerlendirilmemelidir.
Makatta şişlik ve ağrı neden olur?
Tromboze hemoroid ve perianal apse önemli nedenler arasındadır. Özellikle ağrı giderek artıyor, şişlik kızarık ve sıcak hale geliyor veya ateş eşlik ediyorsa apse açısından değerlendirme önemlidir.
Makatta şişlik ve irin neden olur?
İrinli akıntı enfeksiyonu düşündürür. Perianal apse veya anal fistül gibi hastalıklarda görülebilir.
Makatta şişlik ve kanama hemoroid belirtisi midir?
Hemoroidde şişlik ve parlak kırmızı kanama birlikte görülebilir. Ancak bu belirtiler tek başına hemoroid tanısı koydurmaz.
Makatta nohut büyüklüğünde şişlik neden olur?
Şişliğin büyüklüğü tek başına nedenini belirlemez. Küçük dış hemoroid, tromboze hemoroid, cilt katlantısı veya küçük bir apse benzer şekilde hissedilebilir.
Makatta şişlik kendiliğinden geçer mi?
Hemoroidal bazı şişlikler zaman içerisinde küçülebilir. Ancak özellikle ağrılı, büyüyen, akıntılı veya tekrarlayan şişliklerin nedeni değerlendirilmelidir.
Makattaki Her Şişliği Hemoroid Olarak Değerlendirmeyin
Makatta şişlik hemoroidde sık görülebilen bir bulgu olsa da tek nedeni hemoroid değildir.
Özellikle şiddetli ağrı, kızarıklık, ateş veya irinli akıntının eşlik ettiği şişliklerde perianal apse; dönem dönem şişip ardından akıntıyla küçülen oluşumlarda ise anal fistül olasılığı değerlendirilmelidir.
Doç. Dr. Tayfun Bilgiç tarafından yapılacak proktolojik muayenede şişliğin yapısı, yeri ve beraberindeki belirtiler değerlendirilerek hemoroid, tromboze hemoroid, perianal apse, anal fistül ve diğer olası nedenler birbirinden ayrılabilir.