Makatta Kaşıntı Neden Olur? Nasıl Geçer?
Makatta kaşıntı; hemoroid, anal fissür, makat çevresinde nem ve tahriş, dışkı veya mukus kalıntıları, anal fistüle bağlı akıntı, enfeksiyonlar ve bazı cilt hastalıkları nedeniyle ortaya çıkabilir.
Tıbbi olarak anal kaşıntı veya pruritus ani olarak adlandırılan bu durum, bazı kişilerde kısa süreli ve hafif seyrederken bazı hastalarda sürekli veya tekrarlayan hale gelebilir.
Kaşıntının özellikle dışkılama sonrasında veya gece artması mümkündür. Sürekli kaşımak ise makat çevresindeki hassas derinin daha fazla tahriş olmasına yol açarak kaşıntının şiddetlenmesine neden olabilir.
Bu nedenle makatta kaşıntının nedenini değerlendirirken yalnızca kaşıntının varlığına değil;
Kanama,
Ağrı,
Yanma,
Şişlik,
Akıntı,
Nemlenme,
Ciltte kızarıklık
gibi eşlik eden belirtilere de bakılması gerekir.
Makatta Kaşıntının Nedenleri Nelerdir?
Makat çevresindeki deri sürekli nem, dışkı ve temizlik ürünleriyle temas eden hassas bir bölgedir.
Makatta kaşıntının sık görülen nedenleri arasında:
Hemoroid,
Anal fissür,
Makat çevresinde tahriş,
Sürekli nemlenme,
Dışkı kalıntıları,
Mukus sızıntısı,
Anal fistül,
Perianal apse sonrası akıntı,
İshal,
Kabızlık,
Mantar enfeksiyonları,
Kontakt dermatit,
Egzama,
Parfümlü sabun ve ıslak mendiller,
Aşırı temizlik,
Terleme
yer alabilir.
Kaşıntının altında her zaman tek bir neden bulunmayabilir. Örneğin hemoroid nedeniyle oluşan mukus sızıntısı makat çevresini nemli bırakarak ikinci olarak cilt tahrişine ve kaşıntıya yol açabilir.
Hemoroid Makatta Kaşıntı Yapar mı?
Evet.
Hemoroid, makat kaşıntısının sık karşılaşılan proktolojik nedenlerinden biridir.
Özellikle dışarı doğru sarkan iç hemoroidlerde anal kanalın tam kapanması zorlaşabilir. Bunun sonucunda küçük miktarlarda mukus veya dışkı kalıntısının makat çevresindeki ciltle teması mümkün olabilir.
Bu durum:
Nemlenme,
Kaşıntı,
Tahriş,
Yanma,
Temizlik güçlüğü
oluşturabilir.
Hemoroidde kaşıntıya ayrıca parlak kırmızı kanama, makatta dolgunluk hissi veya dışarı çıkan meme benzeri yapı eşlik edebilir.
Ancak yalnızca kaşıntı olması hemoroid tanısı koymak için yeterli değildir.
Anal Fissür Makatta Kaşıntı Yapar mı?
Anal fissür, makat kanalında meydana gelen küçük bir çatlak veya yırtıktır.
Anal fissürün en tipik belirtileri:
Dışkılama sırasında keskin ağrı,
Dışkılama sonrasında devam eden yanma,
Parlak kırmızı kanama
olmakla birlikte bazı hastalarda makat çevresinde kaşıntı ve tahriş de görülebilir.
Özellikle kaşıntıyla birlikte dışkılama sırasında “cam kesiği” veya “bıçak gibi” tarif edilen bir ağrı varsa anal fissür açısından değerlendirme yapılabilir.
Makatta Kaşıntı ve Akıntı Neden Olur?
Kaşıntıya akıntı eşlik ediyorsa özellikle akıntının niteliği önemlidir.
Makat çevresindeki cilt sürekli:
Mukus,
İrin,
Dışkı kalıntısı
ile temas ettiğinde tahriş olabilir.
Özellikle anal fistülde makat çevresindeki küçük bir açıklıktan dönem dönem irinli veya kötü kokulu akıntı gelebilir.
Bu akıntı cildi sürekli nemli bırakarak:
Kaşıntı,
Kızarıklık,
Yanma,
Tahriş
oluşturabilir.
Kaşıntının yanında aynı bölgede tekrarlayan şişlik ve kötü kokulu akıntı varsa anal fistül açısından değerlendirme önemlidir.
Makatta Kaşıntı ve Şişlik Neden Olur?
Kaşıntıyla birlikte makat çevresinde şişlik görülmesi özellikle hemoroidal hastalıkları düşündürebilir.
Dış hemoroid veya dışarı sarkan iç hemoroid:
Şişlik,
Kaşıntı,
Nemlenme,
Kanama
oluşturabilir.
Ancak şişlik belirgin şekilde ağrılı, kızarık ve sıcaksa veya giderek büyüyorsa perianal apse gibi enfeksiyon kaynaklı durumlar da değerlendirilmelidir.
Bu nedenle kaşıntı ve şişliği doğrudan hemoroide bağlamak doğru değildir.
Makatta Kaşıntı ve Kanama Neden Olur?
Kaşıntı ile birlikte parlak kırmızı kanama görülmesi hemoroid veya anal fissür gibi hastalıklarda ortaya çıkabilir.
Hemoroidde kanama çoğunlukla:
Tuvalet kağıdında,
Dışkının yüzeyinde,
Klozette
parlak kırmızı kan şeklinde görülür.
Anal fissürde ise kanamaya genellikle belirgin dışkılama ağrısı eşlik eder.
Bunun yanında sürekli ve şiddetli kaşımak makat çevresindeki hassas deride küçük yaralar oluşturarak yüzeysel kanamalara yol açabilir.
Ancak tekrarlayan makattan kanama yalnızca kaşımaya bağlanmamalıdır.
Makatta Kaşıntı ve Yanma Neden Olur?
Kaşıntı ve yanmanın birlikte bulunması sıklıkla cilt tahrişini düşündürür.
Bu durum:
Sık dışkılama,
İshal,
Sert tuvalet kağıdı kullanımı,
Sabun,
Duş jeli,
Parfümlü ıslak mendiller,
Aşırı yıkama,
Sürekli nem
nedeniyle ortaya çıkabilir.
Anal fissürde de özellikle dışkılama sonrasında yanma oldukça belirgin olabilir.
Kaşıntı arttıkça kişinin bölgeyi daha fazla kaşıması ise tahrişi artırarak bir kaşıntı-kaşıma döngüsü oluşturabilir.
Dışkılama Sonrası Makatta Kaşıntı Neden Olur?
Dışkılama sonrasında başlayan veya artan kaşıntının önemli nedenlerinden biri dışkı ve mukus kalıntılarının ciltle temas etmesidir.
Özellikle:
Hemoroid,
Makat çevresindeki cilt katlantıları,
Dışarı sarkan hemoroidal dokular,
İshal,
Hafif dışkı sızıntısı
temizliği zorlaştırabilir.
Ancak dışkılama sonrasında bölgenin aşırı şekilde temizlenmesi de kaşıntıyı artırabilir.
Sabun, ıslak mendil veya sert tuvalet kağıdı kullanımı cilt bariyerini bozarak tahrişe neden olabilir.
Bu nedenle hem yetersiz temizlik hem de aşırı temizlik makat kaşıntısını artırabilir.
Gece Makatta Kaşıntı Neden Olur?
Bazı kişiler makat kaşıntısının özellikle gece daha belirgin olduğunu ifade eder.
Gece kaşıntısının birçok farklı nedeni olabilir.
Özellikle çocuklarda geceleri belirginleşen makat kaşıntısında kıl kurdu gibi paraziter nedenler düşünülebilir.
Yetişkinlerde ise:
Terleme,
Nem,
Cilt tahrişi,
Hemoroid,
Dermatolojik hastalıklar
gece kaşıntısını artırabilir.
Bu nedenle yetişkinlerde gece ortaya çıkan her makat kaşıntısını parazit enfeksiyonuna bağlamak doğru değildir.
Makatta Sürekli Nemlenme Kaşıntı Yapar mı?
Evet.
Makat çevresinin sürekli nemli kalması kaşıntının önemli nedenlerinden biridir.
Nemlenmeye:
Terleme,
Mukus,
Anal fistül akıntısı,
Dışkı sızıntısı,
İshal,
Hemoroidal hastalıklar
neden olabilir.
Sürekli nemli kalan cilt daha kolay tahriş olur.
Hasta bu durumu bazen doğrudan “akıntı” şeklinde değil:
İç çamaşırında ıslaklık,
Sürekli nem hissi,
Temizlenmeme hissi
olarak tarif edebilir.
Bu durumda yalnızca kaşıntıyı değil, nemlenmeye yol açan nedeni da araştırmak gerekir.
Fazla Temizlik Makatta Kaşıntıya Neden Olur mu?
Evet.
Makatta kaşıntı yaşayan kişiler bazen sorunun yeterince temizlenmemekten kaynaklandığını düşünerek bölgeyi normalden daha sık temizlemeye başlayabilir.
Ancak:
Sabun,
Duş jeli,
Parfümlü ıslak mendil,
Kolonya,
Dezenfektan,
Sert tuvalet kağıdı
mukozaya yakın hassas cildi tahriş edebilir.
Böylece kişi temizledikçe cilt bariyeri daha fazla zarar görür ve kaşıntı artabilir.
Dolayısıyla makat kaşıntısında aşırı hijyen de en az yetersiz hijyen kadar önemli olabilir.
Islak Mendil Makatta Kaşıntı Yapar mı?
Bazı ıslak mendiller parfüm, koruyucu veya farklı kimyasal maddeler içerebilir.
Hassas kişilerde bu ürünler kontakt dermatit oluşturarak:
Kaşıntı,
Yanma,
Kızarıklık,
Hassasiyet
meydana getirebilir.
Özellikle makat kaşıntısı başladıktan sonra daha sık ıslak mendil kullanılması bazen sorunun daha da artmasına neden olabilir.
Mantar Makatta Kaşıntı Yapar mı?
Evet.
Mantar enfeksiyonları makat çevresinde kaşıntıya neden olabilir.
Özellikle sıcak ve nemli ortam mantarların gelişimini kolaylaştırabilir.
Mantar enfeksiyonlarında:
Kaşıntı,
Kızarıklık,
Yanma,
Ciltte tahriş
görülebilir.
Ancak kaşıntının bulunması tek başına mantar enfeksiyonu olduğu anlamına gelmez.
Bu nedenle tanı konulmadan uzun süre mantar kremi kullanılması uygun olmayabilir.
Egzama ve Cilt Hastalıkları Makat Kaşıntısı Yapar mı?
Evet.
Makat çevresindeki cilt:
Egzama,
Kontakt dermatit,
Psoriasis gibi bazı dermatolojik hastalıklardan
etkilenebilir.
Bu durumlarda:
Kaşıntı,
Kızarıklık,
Kuruluk,
Yanma,
Cilt kalınlaşması
gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
Özellikle makat bölgesi dışında da benzer cilt problemleri varsa dermatolojik nedenler değerlendirilmelidir.
İshal Makatta Kaşıntı Yapar mı?
Evet.
Sık ve sulu dışkılama makat çevresindeki cildin dışkıyla temasını artırır.
Ayrıca kişinin gün içerisinde daha fazla temizlik yapmasına neden olabilir.
Bu nedenle ishal sırasında:
Yanma,
Kaşıntı,
Kızarıklık,
Hassasiyet
sık görülebilir.
Uzun süren ishal varsa yalnızca makat kaşıntısının değil, ishalin nedeninin de değerlendirilmesi gerekir.
Kabızlık Makatta Kaşıntıya Neden Olur mu?
Kabızlık genellikle doğrudan makat kaşıntısının temel nedeni değildir.
Ancak sert dışkılama ve aşırı ıkınma:
Hemoroid,
Anal fissür,
Makat çevresinde tahriş
gelişimini kolaylaştırabilir.
Bu hastalıkların oluşturduğu mukus, nemlenme veya cilt irritasyonu ise dolaylı olarak kaşıntıya neden olabilir.
Makatta Kaşıntı Hemoroid mi Anal Fissür mü?
Belirtilerin karakteri ayrım açısından yardımcı olabilir.
Hemoroidde daha çok:
Kaşıntı,
Şişlik,
Nemlenme,
Dolgunluk,
Parlak kırmızı kanama
görülebilir.
Anal fissürde ise:
Dışkılama sırasında keskin ağrı,
Dışkılama sonrasında uzun süren yanma,
Parlak kırmızı kanama
daha belirgindir.
Anal fissürde kaşıntı olabilir ancak çoğunlukla ana şikâyet ağrıdır.
Kesin ayrım için proktolojik muayene gerekir.
Makatta Kaşıntı Anal Fistül Belirtisi Olabilir mi?
Anal fistül doğrudan kaşıntı hastalığı değildir.
Ancak fistül kanalından gelen sürekli veya dönemsel akıntı makat çevresindeki cildi tahriş edebilir.
Özellikle:
Kötü kokulu akıntı,
Sarı veya irinli sıvı,
Aynı bölgede tekrarlayan şişlik,
Makat çevresinde küçük bir delik,
Kaşıntı ve nemlenme
birlikte bulunuyorsa anal fistül açısından değerlendirme yapılabilir.
Makatta Kaşıntı Kendiliğinden Geçer mi?
Geçici tahrişe veya kısa süreli neme bağlı kaşıntılar kendiliğinden azalabilir.
Ancak:
Kaşıntı sürekli tekrarlıyorsa,
Haftalardır devam ediyorsa,
Kanama varsa,
Akıntı eşlik ediyorsa,
Makatta şişlik bulunuyorsa,
Belirgin ağrı varsa,
Ciltte yara veya farklı bir oluşum gelişmişse
altta yatan nedenin araştırılması gerekir.
Kaşıntının geçici olarak azalması altta bulunan proktolojik hastalığın tamamen ortadan kalktığını göstermez.
Makatta Kaşıntı Nasıl Geçer?
Makat kaşıntısının tedavisi nedenine göre planlanmalıdır.
Herkese uygulanabilecek tek bir kaşıntı tedavisi yoktur.
Örneğin:
Hemoroid varsa:
Hemoroidin tipi ve derecesine göre uygun tedavi belirlenir.
Anal fissür varsa:
Fissürün akut veya kronik oluşuna ve dışkılama alışkanlıklarına göre tedavi planlanır.
Anal fistül varsa:
Kaşıntının altında fistül akıntısı bulunabileceği için fistülün kendisinin değerlendirilmesi gerekir.
Mantar veya cilt hastalığı varsa:
Altta yatan dermatolojik veya enfeksiyöz nedenin tedavisi gerekir.
Dolayısıyla amaç yalnızca kaşıntıyı baskılamak değil, kaşıntının nedenini belirleyerek bu nedene yönelik tedavi uygulamaktır.
Makatta Kaşıntıyı Azaltmak İçin Neler Yapılabilir?
Genel olarak makat çevresindeki tahrişi azaltmak için:
Bölge temiz ve kuru tutulabilir.
Dışkılama sonrasında nazik temizlik yapılabilir.
Sert ovalamadan kaçınılabilir.
Parfümlü sabun ve ıslak mendillerden kaçınılabilir.
Aşırı sık yıkama yapılmamalıdır.
Bölgenin uzun süre nemli kalması önlenebilir.
Terlemeyi artıran dar kıyafetlerden kaçınılabilir.
Kaşımaktan mümkün olduğunca kaçınılabilir.
Kabızlık veya ishal varsa bunların kontrolü sağlanabilir.
Ancak bu önlemler sürekli kaşıntının nedenini araştırmanın yerine geçmez.
Makat Kaşıntısı İçin Krem Kullanılır mı?
Kaşıntının nedenine göre farklı kremler kullanılabilir.
Ancak her makat kaşıntısında aynı krem uygun değildir.
Çünkü kaşıntının nedeni:
Tahriş,
Hemoroid,
Mantar,
Egzama,
Fistül akıntısı
olabilir.
Özellikle nedeni bilinmeden uzun süre kortizonlu, mantar veya hemoroid kremleri kullanılması doğru değildir.
Bazı ürünlerin kontrolsüz ve uzun süreli kullanımı cilt bariyerini daha fazla bozabilir veya gerçek hastalığın belirtilerini maskeleyebilir.
Makatta Kaşıntı Ne Zaman Doktora Gitmeyi Gerektirir?
Kısa süreli ve hafif kaşıntılar bazen basit tahriş nedeniyle oluşabilir.
Ancak şu durumlarda değerlendirme yapılması önemlidir:
Kaşıntı uzun süredir devam ediyorsa,
Sürekli tekrarlıyorsa,
Makattan kan geliyorsa,
Kötü kokulu veya irinli akıntı varsa,
Makatta şişlik gelişmişse,
Belirgin ağrı varsa,
Ciltte yara veya değişiklik bulunuyorsa,
Dışkılama alışkanlığında yeni bir değişiklik varsa.
Kaşıntıyla birlikte şiddetli makat ağrısı, hızla gelişen şişlik ve ateş bulunması durumunda perianal apse gibi enfeksiyon kaynaklı hastalıklar açısından daha hızlı değerlendirme gerekebilir.
Makatta Kaşıntının Tanısı Nasıl Konulur?
Makatta kaşıntının nedenini belirlemek için öncelikle hastanın şikâyetleri ayrıntılı olarak değerlendirilir.
Doç. Dr. Tayfun Bilgiç tarafından yapılacak proktolojik değerlendirmede:
Kaşıntının ne zamandır devam ettiği,
Gece artıp artmadığı,
Dışkılama sonrasında belirginleşip belirginleşmediği,
Kanama olup olmadığı,
Akıntının bulunup bulunmadığı,
Makatta şişlik olup olmadığı,
Ağrı ve yanma bulunup bulunmadığı,
Kabızlık veya ishal öyküsü,
Kullanılan temizlik ürünleri,
Daha önce hemoroid, anal fissür, apse veya fistül geçirilip geçirilmediği
değerlendirilir.
Ardından makat çevresindeki cilt ve gerekli durumlarda anal kanal muayene edilebilir.
Amaç yalnızca kaşıntıyı azaltmak değil; hemoroid, fissür, fistül, enfeksiyon veya dermatolojik bir problemin bulunup bulunmadığını belirlemektir.
Makatta Kaşıntı İçin Hangi Doktora Gidilir?
Makat çevresindeki kaşıntıya hem dermatolojik hem de proktolojik hastalıklar neden olabilir.
Özellikle kaşıntıya:
Kanama,
Şişlik,
Ağrı,
Akıntı,
Dışkılama sırasında rahatsızlık
eşlik ediyorsa genel cerrahi ve proktoloji kapsamında değerlendirme yapılabilir.
Doç. Dr. Tayfun Bilgiç tarafından gerçekleştirilecek proktolojik muayenede kaşıntının hemoroid, anal fissür, anal fistül veya farklı bir anorektal hastalıkla ilişkili olup olmadığı değerlendirilerek uygun yaklaşım belirlenebilir.
Sık Sorulan Sorular
Makatta kaşıntı neden olur?
Hemoroid, anal fissür, makat çevresindeki nem ve tahriş, anal fistül akıntısı, ishal, mantar enfeksiyonları ve bazı dermatolojik hastalıklar makat kaşıntısına neden olabilir.
Makatta kaşıntı hemoroid belirtisi midir?
Olabilir. Özellikle dışarı sarkan hemoroidlerde mukus ve temizlik güçlüğüne bağlı kaşıntı görülebilir. Ancak her makat kaşıntısı hemoroid değildir.
Gece makatta kaşıntı neden olur?
Çocuklarda kıl kurdu gibi parazitler gece kaşıntısının nedenlerinden biridir. Yetişkinlerde ise nem, tahriş, hemoroid ve cilt hastalıkları gibi farklı nedenler değerlendirilmelidir.
Dışkılama sonrası makatta kaşıntı neden olur?
Dışkı veya mukus kalıntısı, hemoroid, ishal, makat çevresindeki cilt katlantıları ve aşırı temizlik dışkılama sonrasında kaşıntıya neden olabilir.
Makatta kaşıntı ve yanma neden olur?
Cilt tahrişi, anal fissür, ishal, sık dışkılama ve sabun veya parfümlü temizlik ürünlerinin kullanımı kaşıntı ve yanmaya yol açabilir.
Makatta kaşıntı ve kanama neden olur?
Hemoroid ve anal fissür kaşıntıyla birlikte parlak kırmızı kanamaya neden olabilir. Sürekli kaşıma da yüzeysel cilt kanamasına yol açabilir. Tekrarlayan kanama ayrıca değerlendirilmelidir.
Makatta kaşıntı ve akıntı neden olur?
Anal fistül, mukus sızıntısı veya farklı anorektal hastalıklar makat çevresinin sürekli nemli kalmasına ve kaşıntıya neden olabilir. Özellikle irinli ve kötü kokulu akıntı önemlidir.
Islak mendil makat kaşıntısı yapar mı?
Evet. Parfüm ve koruyucu maddeler içeren bazı ıslak mendiller hassas kişilerde kontakt dermatit ve tahrişe neden olabilir.
Fazla yıkamak makat kaşıntısını artırır mı?
Evet. Sabun ve benzeri ürünlerle sık yıkamak makat çevresindeki cildin koruyucu bariyerini bozarak kaşıntıyı artırabilir.
Mantar makat kaşıntısı yapar mı?
Evet. Mantar enfeksiyonları makat çevresinde kaşıntı ve kızarıklık oluşturabilir. Ancak yalnızca kaşıntıya bakarak mantar tanısı konulmamalıdır.
Makatta sürekli kaşıntı normal midir?
Sürekli veya sık tekrarlayan kaşıntı normal kabul edilmemelidir. Özellikle kanama, akıntı, şişlik veya ağrı eşlik ediyorsa nedeninin değerlendirilmesi gerekir.
Makatta kaşıntı için hangi doktora gidilir?
Hemoroid, anal fissür, fistül, akıntı veya diğer makat hastalıklarından şüpheleniliyorsa genel cerrahi ve proktoloji alanında değerlendirme yapılabilir.
Makatta Kaşıntıyı Sadece Hemoroide Bağlamayın
Makatta kaşıntı hemoroidin belirtilerinden biri olabilir ancak tek nedeni hemoroid değildir.
Makat çevresindeki nem ve tahriş, anal fissür, anal fistüle bağlı akıntı, mantar enfeksiyonları ve dermatolojik hastalıklar da benzer yakınmalara neden olabilir.
Özellikle kaşıntının yanında kanama, şişlik, ağrı veya kötü kokulu akıntı bulunması altta yatan proktolojik hastalığın değerlendirilmesini daha önemli hale getirir.
Doç. Dr. Tayfun Bilgiç tarafından yapılacak proktolojik değerlendirmede kaşıntının özellikleri ve eşlik eden belirtiler birlikte değerlendirilerek altta hemoroid, anal fissür, anal fistül veya farklı bir neden bulunup bulunmadığı belirlenebilir.