Dışkılama Sonrası Makatta Ağrı Neden Olur?
Dışkılama sonrası makatta ağrı; anal fissür (makat çatlağı), hemoroid, tromboze dış hemoroid, perianal apse veya makat çevresindeki tahriş gibi farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.
Özellikle dışkılama sırasında başlayan ve tuvaletten çıktıktan sonra da devam eden keskin, yanıcı veya zonklayıcı ağrı, ağrının kaynağını belirlemede önemli bir ipucudur.
Dışkılama sonrasında makat ağrısının en sık düşünülen nedenlerinden biri anal fissürdür. Bununla birlikte her makat ağrısını makat çatlağına bağlamak doğru değildir.
Ağrının:
Dışkılama sırasında mı başladığı,
Dışkılama sonrasında ne kadar sürdüğü,
Keskin, yanıcı veya zonklayıcı olup olmadığı,
Kanamanın eşlik edip etmediği,
Makatta şişlik bulunup bulunmadığı,
Akıntı veya ateş olup olmadığı
olası nedeni belirlemede önemlidir.
Dışkılama Sonrası Makatta Ağrı Yapan Hastalıklar Nelerdir?
Dışkılama sonrasında ortaya çıkan makat ağrısının sık görülen nedenleri arasında:
Anal fissür,
Dış hemoroid,
Tromboze dış hemoroid,
Prolabe hemoroid,
Perianal apse,
Anal fistül,
Kabızlık ve sert dışkılama,
Makat bölgesindeki tahriş ve travmalar
yer alabilir.
Bu hastalıkların bir bölümü birbirine oldukça benzer belirtiler oluşturabilir. Bu nedenle yalnızca ağrının varlığına bakılarak kesin tanı koymak mümkün değildir.
Anal Fissür Dışkılama Sonrası Ağrı Yapar mı?
Evet. Anal fissür, dışkılama sırasında ve sonrasında ortaya çıkan makat ağrısının en karakteristik nedenlerinden biridir.
Anal fissür, makat kanalını kaplayan dokuda meydana gelen küçük bir çatlak veya yırtıktır.
Özellikle sert ve büyük dışkının makat kanalından geçmesi sırasında fissürlü bölge yeniden gerilebilir. Bunun sonucunda hasta dışkılama sırasında:
Keskin,
Kesici,
Yırtılır gibi,
Cam kesiyormuş gibi,
Yanıcı
bir ağrı hissedebilir.
Anal fissürü diğer bazı makat hastalıklarından ayıran önemli özelliklerden biri, ağrının dışkılama bittikten sonra da devam edebilmesidir.
Bazı hastalarda ağrı birkaç dakika içerisinde azalırken bazı kişilerde saatler boyunca yanma, kasılma veya ağrı hissi devam edebilir.
Tuvaletten Sonra Saatlerce Süren Makat Ağrısı Neden Olur?
Dışkılama sonrasında uzun süre devam eden ağrıda anal fissür özellikle değerlendirilmelidir.
Anal fissür yalnızca yüzeysel bir yara değildir. Makat bölgesindeki kasların spazmı da ağrının devam etmesine katkıda bulunabilir.
Bu nedenle hasta dışkılamayı tamamlamış olsa bile:
Yanma,
Keskin ağrı,
Kasılma,
Zonklama,
Makatta baskı hissi
bir süre devam edebilir.
Bazı hastalar ağrının dışkılama sonrasında giderek arttığını ve oturmayı dahi zorlaştırdığını ifade edebilir.
Tekrarlayan bu durum kişinin dışkılamaktan kaçınmasına yol açabilir. Dışkılamanın ertelenmesi ise dışkının daha fazla sertleşmesine ve fissürün yeniden tahriş olmasına neden olabilir.
Böylece ağrı ve kabızlığın birbirini beslediği bir döngü ortaya çıkabilir.
Dışkılama Sonrası Yanma ve Ağrı Neden Olur?
Dışkılama sonrasında makatta yanma hissi anal fissürde sık görülebilir.
Sert dışkının çatlak bölgesinden geçmesi açık yara yüzeyinin tahriş olmasına yol açabilir.
Bunun yanında:
Uzun süren ishal,
Çok sık dışkılama,
Makat bölgesinin aşırı temizlenmesi,
Sert tuvalet kağıdı kullanımı,
Bölgedeki cilt tahrişleri
de dışkılama sonrasında yanma ve hassasiyet oluşturabilir.
Ancak tekrarlayan ve özellikle keskin ağrıyla birlikte olan yanma şikâyetinde anal fissür açısından değerlendirme önemlidir.
Dışkılama Sonrası Ağrı ve Kanama Birlikteyse Ne Anlama Gelir?
Ağrı ile birlikte parlak kırmızı kan görülmesi özellikle anal fissür açısından dikkat çekicidir.
Anal fissürde kan genellikle:
Tuvalet kağıdında,
Dışkının dış yüzeyinde,
Birkaç damla şeklinde
görülebilir.
Kanama çoğunlukla parlak kırmızıdır.
Ancak hemoroid de parlak kırmızı makat kanamasına neden olabilir.
Bu nedenle en önemli ayrımlardan biri ağrının niteliğidir.
Anal fissürde dışkılama sırasında keskin ağrı ve dışkılama sonrasında devam eden yanma daha belirgin olabilir.
İç hemoroidde ise kanama meydana gelmesine rağmen ağrı hiç olmayabilir.
Bu nedenle “kanama varsa hemoroiddir” şeklinde değerlendirme yapılması doğru değildir.
Hemoroid Dışkılama Sonrası Ağrı Yapar mı?
Hemoroid makat bölgesinde rahatsızlık oluşturabilir ancak bütün hemoroidler ağrılı değildir.
Özellikle iç hemoroidler çoğunlukla ağrısız olabilir. Dışkılama sırasında tahriş olduklarında parlak kırmızı kanamaya neden olabilirler.
Ancak hemoroidal dokunun dışarı sarkması veya dış hemoroid bulunması durumunda:
Makat çevresinde hassasiyet,
Ağrı,
Şişlik,
Kaşıntı,
Otururken rahatsızlık
görülebilir.
Hemoroidin dışkılama ile tahriş olması mevcut ağrının artmasına neden olabilir.
Hemoroidin belirtileri, evreleri ve tedavi seçenekleri hastalığın tipine göre değiştiği için ağrıya eşlik eden şişlik ve kanama gibi bulgular birlikte değerlendirilmelidir.
Tromboze Hemoroid Dışkılama Sonrası Şiddetli Ağrı Yapar mı?
Evet.
Tromboze dış hemoroidde dış hemoroidal damar içerisinde kan pıhtısı oluşur. Bu durum aniden gelişen, sert ve oldukça ağrılı bir şişliğe neden olabilir.
Tromboze hemoroidde:
Makatta ani başlayan ağrı,
Sert şişlik,
Mor veya mavimsi görünüm,
Otururken ağrı,
Yürürken rahatsızlık,
Dışkılama sırasında artan ağrı
görülebilir.
Bu durumda ağrı yalnızca dışkılama sonrasında değil gün boyunca devam edebilir.
Bu özellik tromboze hemoroidi klasik anal fissür ağrısından ayırmada yardımcı olabilir.
Dışkılama Sonrası Zonklayıcı Ağrı Neden Olur?
Zonklayıcı ve giderek artan makat ağrısı özellikle perianal apse açısından değerlendirilmelidir.
Perianal apse, makat çevresindeki dokularda enfeksiyon ve irin birikmesi sonucunda oluşabilir.
Ağrı:
Sürekli olabilir,
Zonklayıcı şekilde hissedilebilir,
Otururken artabilir,
Dışkılama sırasında şiddetlenebilir.
Ağrıya makat çevresinde:
Şişlik,
Kızarıklık,
Isı artışı,
Hassasiyet
eşlik edebilir.
Bazı hastalarda ateş, titreme ve halsizlik gibi enfeksiyon belirtileri de görülebilir.
Özellikle dışkılama sonrasında başlayan ancak giderek artarak gün boyunca devam eden zonklayıcı ağrı, klasik hemoroid şikâyeti olarak kabul edilmemelidir.
Dışkılama Sonrası Ağrı Anal Fistül Belirtisi Olabilir mi?
Anal fistülde ağrı özellikle fistül kanalının dış ağzı kapandığında veya bölgede yeniden enfeksiyon geliştiğinde ortaya çıkabilir.
Anal fistül sıklıkla daha önce geçirilmiş bir perianal apseyle ilişkilidir.
Hastalar:
Makat çevresinde dönem dönem şişlik,
Ağrı,
İrinli veya kötü kokulu akıntı,
Kanlı akıntı,
Tahriş,
Şişliğin boşaldıktan sonra azalması
gibi belirtiler tarif edebilir.
Özellikle aynı bölgede tekrar tekrar şişlik, ağrı ve akıntı oluşuyorsa anal fistül açısından değerlendirme yapılması önemlidir.
Kabızlık Dışkılama Sonrası Makatta Ağrı Yapar mı?
Evet.
Kabızlık ve sert dışkılama makat ağrısının hem doğrudan hem de dolaylı nedenlerinden olabilir.
Sert dışkı makat kanalından geçerken dokuları zorlayabilir ve anal fissür oluşmasına neden olabilir.
Ayrıca sürekli ıkınmak:
Hemoroidal damarlar üzerindeki basıncı artırabilir,
Mevcut hemoroidi tahriş edebilir,
Anal fissürün iyileşmesini zorlaştırabilir.
Bu nedenle dışkılama sonrasında tekrarlayan ağrısı olan kişilerde dışkının sertliği ve dışkılama alışkanlıkları mutlaka değerlendirilmelidir.
Dışkılama Sonrası Bıçak Gibi Ağrı Neden Olur?
“Bıçak gibi”, “cam kesiği gibi” veya “yırtılıyor gibi” şeklinde tarif edilen ağrı anal fissür için oldukça tipik bir hasta tarifidir.
Ağrı çoğunlukla dışkının anal kanaldan geçtiği sırada başlar.
Dışkılama tamamlandıktan sonra ağrı:
Yanma,
Kasılma,
Batma
şeklinde devam edebilir.
Özellikle bu ağrıya tuvalet kağıdında parlak kırmızı kan eşlik ediyorsa anal fissür olasılığı daha fazla düşünülür.
Ancak kesin tanı yalnızca belirtilere dayanılarak konulmamalıdır.
Dışkılama Sonrası Makatta Baskı ve Dolgunluk Hissi Neden Olur?
Ağrıdan ziyade baskı veya dolgunluk hissi varsa hemoroidal hastalıklar ön plana çıkabilir.
İç hemoroidal dokular dışkılama sırasında aşağı doğru sarkabilir.
Hasta bunu:
Makatta dolgunluk,
Tam boşalamama hissi,
Dışarı çıkan meme,
Makatta baskı
şeklinde tarif edebilir.
İleri evrelerde dışarı çıkan hemoroidal dokunun kendiliğinden içeri girmesi zorlaşabilir.
Bununla birlikte baskı ve dolgunluk hissi tek başına hemoroid tanısı koydurmaz.
Ağrı Dışkılama Sırasında mı Sonrasında mı Oluyor?
Ağrının zamanlaması tanıda önemli bir ipucudur.
Dışkılama sırasında başlayıp sonrasında devam eden keskin ağrı:
Anal fissürü düşündürebilir.
Sürekli olan ve dışkılamayla artan zonklayıcı ağrı:
Perianal apse açısından değerlendirilmelidir.
Şişlikle birlikte sürekli veya belirgin ağrı:
Tromboze dış hemoroid düşünülebilir.
Dışkılama sonrasında dolgunluk ve dışarı çıkan doku:
Prolabe hemoroid açısından değerlendirilebilir.
Ancak belirtilerin birbirine karışabileceği unutulmamalıdır. Kesin ayrım proktolojik muayene ile yapılır.
Dışkılama Sonrası Makatta Ağrı Ne Zaman Önemlidir?
Her makat ağrısı ciddi bir hastalığa işaret etmez.
Ancak bazı durumlarda hekime başvurmak gerekir.
Özellikle:
Ağrı sürekli tekrarlıyorsa,
Ağrı birkaç gündür devam ediyorsa,
Her dışkılamadan sonra ortaya çıkıyorsa,
Ağrı giderek şiddetleniyorsa,
Makattan kanama varsa,
Makatta şişlik oluşmuşsa,
İrinli veya kötü kokulu akıntı varsa,
Ateş veya titreme eşlik ediyorsa,
Dışkılama belirgin şekilde zorlaşıyorsa
proktolojik değerlendirme yapılmalıdır.
Özellikle şiddetli ve giderek artan ağrıya ateş ve ağrılı şişlik eşlik ediyorsa, perianal apse gibi enfeksiyon kaynaklı durumlar açısından gecikmeden değerlendirme gerekir.
Dışkılama Sonrası Makatta Ağrı Nasıl Teşhis Edilir?
Tanıda yalnızca “makat ağrısı var” bilgisi yeterli değildir.
Doç. Dr. Tayfun Bilgiç tarafından yapılacak proktolojik değerlendirmede özellikle:
Ağrının ne zaman başladığı,
Dışkılama sırasında mı sonrasında mı olduğu,
Dışkılama sonrasında ne kadar sürdüğü,
Ağrının keskin mi yoksa zonklayıcı mı olduğu,
Kanamanın bulunup bulunmadığı,
Makatta şişlik olup olmadığı,
Akıntının bulunup bulunmadığı,
Kabızlık veya ishal öyküsü,
Daha önce anal fissür, hemoroid veya apse geçirilip geçirilmediği
değerlendirilir.
Ardından gerekli görüldüğünde makat çevresi ve anal kanal muayene edilir.
Her hastada aynı incelemelerin yapılması gerekmez. Ek değerlendirme ihtiyacı hastanın şikâyetlerine ve muayene bulgularına göre belirlenir.
Dışkılama Sonrası Makat Ağrısı Nasıl Geçer?
Tedavi ağrının nedenine göre planlanır.
Bu nedenle dışkılama sonrası makat ağrısına herkeste uygulanabilecek tek bir tedavi yöntemi bulunmaz.
Anal fissür söz konusu olduğunda dışkının yumuşatılması, kabızlığın önlenmesi ve fissürün akut veya kronik durumuna göre uygun tedavinin planlanması gerekebilir.
Hemoroidde hastalığın tipi ve evresine göre yaşam tarzı düzenlemelerinden girişimsel veya cerrahi seçeneklere kadar farklı yöntemler değerlendirilebilir.
Tromboze dış hemoroidde şişliğin ortaya çıkış zamanı, ağrı şiddeti ve muayene bulguları tedavi seçimini etkileyebilir.
Perianal apsede ise enfeksiyonun ve biriken irinin değerlendirilmesi gerekir. Apseyi yalnızca krem veya ağrı kesici ile geçirmeye çalışmak uygun değildir.
Bu nedenle tedavide temel amaç yalnızca ağrıyı azaltmak değil, ağrıya neden olan hastalığı belirlemektir.
Dışkılama Sonrası Ağrıyı Azaltmak İçin Nelere Dikkat Edilebilir?
Özellikle kabızlık, anal fissür ve hemoroid ile ilişkili yakınmalarda dışkılama düzeninin korunması önemlidir.
Genel olarak:
Yeterli sıvı tüketmek,
Lif içeriği dengeli beslenmek,
Kabızlıktan kaçınmak,
Dışkılama ihtiyacını ertelememek,
Tuvalette uzun süre oturmamak,
Aşırı ıkınmamak,
Makat bölgesini tahriş edecek sert temizlikten kaçınmak
yararlı olabilir.
Ancak bu önlemler mevcut hastalığın tanısı veya tedavisinin yerine geçmez.
Özellikle ağrı sürekli tekrarlıyorsa altında yatan neden değerlendirilmelidir.
Dışkılama Sonrası Makatta Ağrı İçin Hangi Doktora Gidilir?
Anal fissür, hemoroid, anal fistül ve perianal apse gibi makat ve çevresindeki hastalıklar genel cerrahi ve proktoloji kapsamında değerlendirilir.
Dışkılama sonrası tekrarlayan ağrıda özellikle ağrının karakteri ve beraberindeki kanama, şişlik veya akıntı gibi belirtiler hastalıkların birbirinden ayrılmasına yardımcı olur.
Doç. Dr. Tayfun Bilgiç tarafından yapılacak proktolojik değerlendirmede ağrının anal fissür, hemoroid, tromboze hemoroid, perianal apse veya farklı bir nedenden kaynaklanıp kaynaklanmadığı değerlendirilerek uygun tedavi yaklaşımı belirlenebilir.
Sık Sorulan Sorular
Dışkılama sonrası makatta ağrı en sık neden olur?
Özellikle dışkılama sırasında başlayan ve sonrasında yanma veya keskin ağrı şeklinde devam eden şikâyetlerde anal fissür önemli nedenlerden biridir. Ancak hemoroid, tromboze hemoroid ve perianal apse de makat ağrısına yol açabilir.
Dışkılama sonrası saatlerce ağrı normal mi?
Normal kabul edilmemelidir. Anal fissürde ağrı dışkılama sonrasında dakikalar veya saatler boyunca devam edebilir. Tekrarlayan ağrının nedeni değerlendirilmelidir.
Makatta cam kesiği gibi ağrı neden olur?
Keskin, yırtılır veya cam kesiği gibi tarif edilen ve özellikle dışkılama sırasında ortaya çıkan ağrı anal fissür açısından tipiktir.
Dışkılama sonrası ağrı ve kanama hemoroid midir?
Hemoroid olabilir ancak anal fissürde de ağrı ve parlak kırmızı kan birlikte görülebilir. Özellikle dışkılama sırasında keskin ağrı varsa fissür olasılığı değerlendirilmelidir.
Dışkılama sonrası makatta yanma neden olur?
Anal fissür, sert dışkının oluşturduğu tahriş, sık dışkılama veya makat çevresindeki cilt tahrişi yanmaya neden olabilir.
Dışkılama sonrası zonklama neden olur?
Sürekli veya giderek artan zonklayıcı ağrı özellikle perianal apse gibi enfeksiyon kaynaklı durumlarda görülebilir. Şişlik, kızarıklık veya ateş eşlik ediyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir.
Hemoroid dışkılama sonrası ağrı yapar mı?
Dış hemoroid ve prolabe hemoroidler ağrı veya rahatsızlığa neden olabilir. Tromboze dış hemoroid ise belirgin ve şiddetli ağrı oluşturabilir. İç hemoroidler ise çoğu zaman ağrısızdır.
Kabızlıktan sonra makatta ağrı neden olur?
Sert dışkı makat kanalında travmaya ve anal fissür oluşumuna neden olabilir. Ayrıca ıkınma mevcut hemoroidal şikâyetleri artırabilir.
Dışkılama sonrası ağrı ne zaman doktora gitmeyi gerektirir?
Tekrarlayan veya giderek artan ağrı; kanama, şişlik, irinli akıntı veya ateşle birlikteyse proktolojik değerlendirme gerekir.
Dışkılama Sonrası Ağrının Süresi ve Şekli Önemlidir
Dışkılama sonrasında ortaya çıkan makat ağrısında yalnızca ağrının varlığı değil, ne zaman başladığı ve ne kadar sürdüğü de önemlidir.
Dışkılama sırasında başlayan, keskin veya yırtılır tarzda hissedilen ve sonrasında uzun süre devam eden ağrı anal fissürü düşündürebilir.
Ani başlayan sert ve ağrılı şişlik tromboze dış hemoroidle ilişkili olabilirken; sürekli, zonklayıcı ve giderek artan ağrıya şişlik veya ateş eklenmesi perianal apse açısından değerlendirme gerektirir.
Bu nedenle dışkılama sonrası tekrarlayan makat ağrısını yalnızca hemoroid veya kabızlığa bağlamak yerine, ağrının kaynağının belirlenmesi doğru tedavinin planlanması açısından önemlidir.