Hemoroid Belirtileri
Hemoroid belirtileri, hemoroidin iç veya dış yerleşimli olmasına, hastalığın evresine, pıhtı gelişip gelişmediğine ve eşlik eden başka makat hastalıklarının bulunup bulunmamasına göre değişebilir. Halk arasında basur olarak da bilinen hemoroid; makattan kanama, makat çevresinde şişlik, ele gelen meme, kaşıntı, yanma, dışkılama sırasında ağrı, akıntı veya dışkılama sonrası tam boşalamama hissi gibi farklı şikâyetlerle kendini gösterebilir.
Ancak hemoroid belirtileri her zaman tek başına hemoroid tanısı koydurmaz. Makattan kanama, makat ağrısı veya ele gelen şişlik; anal fissür, anal fistül, perianal apse, bağırsak polipleri, iltihabi bağırsak hastalıkları ve kalın bağırsakla ilgili daha ciddi hastalıklarla da karışabilir. Bu nedenle özellikle tekrarlayan kanama, şiddetli ağrı, ateş, kötü kokulu akıntı, dışkılama alışkanlığında değişiklik veya açıklanamayan kilo kaybı varsa belirtiler mutlaka muayene ile değerlendirilmelidir.
Hemoroid belirtilerini doğru anlamak, tedavi kararının da doğru verilmesini sağlar. Çünkü iç hemoroid çoğu zaman ağrısız kanama ve sarkma ile belirti verirken, dış hemoroid daha çok makat kenarında ağrı, hassasiyet ve şişlik ile fark edilir. Pıhtı oluşmuş dış hemoroidde ise ani başlayan şiddetli ağrı ve morumsu sert şişlik görülebilir.
Hemoroid Belirtileri Nelerdir?
Hemoroid belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Bazı hastalarda yalnızca tuvalet kâğıdında az miktarda kan görülürken, bazı hastalarda dışarı çıkan meme, kaşıntı, akıntı, ağrı ve otururken rahatsızlık birlikte görülebilir.
En sık görülen hemoroid belirtileri şunlardır:
Makattan parlak kırmızı kan gelmesi
Tuvalet kâğıdında kan görülmesi
Klozete kan damlaması
Dışkılama sırasında veya sonrasında ağrı
Makat çevresinde şişlik
Ele gelen meme veya çıkıntı
Makat çevresinde kaşıntı
Yanma ve tahriş hissi
Mukus benzeri akıntı
İç çamaşırda lekelenme
Dışkılama sonrası tam boşalamama hissi
Dışkılama sırasında dışarı çıkan doku
Otururken rahatsızlık
Temizlikte zorlanma
Tromboz varsa ani ve şiddetli ağrı
Bu belirtilerin biri veya birkaçı birlikte görülebilir. Ancak belirtinin tipi, hemoroidin iç mi dış mı olduğunu anlamada önemlidir. Kanama daha çok iç hemoroidde; ağrı, dış şişlik ve hassasiyet ise dış hemoroidde daha belirgin olabilir.
Hemoroid Nasıl Anlaşılır?
Hemoroid, hastanın şikâyetleri ve muayene bulguları birlikte değerlendirilerek anlaşılır. Kişinin yalnızca “kanama var”, “makatta meme var” veya “kaşıntı oluyor” demesi kesin tanı için yeterli değildir. Çünkü bu şikâyetler hemoroid dışında birçok anorektal hastalıkta da görülebilir.
Hemoroidi düşündüren tipik durumlar şunlardır:
Dışkılama sırasında parlak kırmızı kanama
Kabızlık ve ıkınma sonrası şikâyetlerin artması
Tuvalette uzun süre kalınca kanama veya şişlik oluşması
Makat kenarında ele gelen yumuşak veya sert çıkıntı
Dışkılama sırasında dışarı çıkan ve sonra içeri dönen meme
Kaşıntı, akıntı ve temizlik zorluğu
Dış hemoroidde otururken ağrı ve hassasiyet
Tromboze dış hemoroidde ani, sert ve morumsu şişlik
Yine de kesin ayrım için muayene gerekir. İç hemoroid dışarıdan görülmeyebilir. Dış hemoroid ise gözle fark edilebilir; fakat makat kenarındaki her şişlik dış hemoroid değildir. Anal fissüre bağlı bekçi meme, apse şişliği, fistül ağzı veya cilt lezyonları da benzer şekilde hissedilebilir.
İç Hemoroid Belirtileri
İç hemoroid, makat kanalının iç kısmında gelişir. Erken evrede dışarıdan görülmeyebilir. Bu nedenle iç hemoroidin en sık fark edilme nedeni genellikle kanamadır.
İç hemoroid belirtileri şunlardır:
Dışkılama sırasında parlak kırmızı kanama
Tuvalet kâğıdında veya klozette kan görülmesi
Dışkılama sırasında dışarı çıkan meme hissi
Dışarı çıkan memenin kendiliğinden içeri dönmesi
İleri evrede memeyi elle içeri itme ihtiyacı
Makatta dolgunluk hissi
Tam boşalamama hissi
Mukus benzeri akıntı
Kaşıntı ve nemlenme
Temizlikte zorlanma
Sıkışma olursa ağrı veya rahatsızlık
İç hemoroid erken evrede çoğu zaman ağrısızdır. Bu nedenle “kanama var ama ağrım yok” diyen hastalarda iç hemoroid akla gelebilir. Ancak ağrısız kanama da mutlaka değerlendirilmelidir; çünkü makattan gelen kan yalnızca hemoroide bağlı olmayabilir.
Dış Hemoroid Belirtileri
Dış hemoroid, makatın dış kenarında ve deriyle kaplı bölgede oluşur. Bu bölge ağrıya daha duyarlı olduğu için dış hemoroidde ağrı, hassasiyet ve ele gelen şişlik daha belirgindir.
Dış hemoroid belirtileri şunlardır:
Makat kenarında ele gelen şişlik
Makat çevresinde meme veya çıkıntı
Otururken rahatsızlık
Temizlik sırasında hassasiyet
Makat çevresinde ağrı
Kaşıntı ve yanma
Şişlik üzerinde gerginlik hissi
Morumsu veya mavimsi renk değişikliği
Dışkılama sırasında ağrı
Tahrişe bağlı hafif kanama
Pıhtı varsa ani başlayan şiddetli ağrı
Dış hemoroid kanama yapabilir; ancak dış hemoroidde en tipik belirti kanamadan çok şişlik ve ağrıdır. Kanama varsa tahriş, çatlama, pıhtılı hemoroidin üzerinin açılması veya eşlik eden başka hastalıklar da değerlendirilmelidir.
Hemoroid Kanaması Nasıl Olur?
Hemoroid kanaması genellikle parlak kırmızı renkte olur. Çoğu zaman dışkılama sırasında veya hemen sonrasında fark edilir. Kan tuvalet kâğıdında çizgi şeklinde görülebilir, klozete damlayabilir veya dışkının yüzeyinde yer alabilir.
Hemoroid kanamasını düşündüren özellikler şunlardır:
Parlak kırmızı renkte olması
Dışkılama ile ilişkili olması
Tuvalet kâğıdında veya klozette görülmesi
Kabızlık ve ıkınma sonrası artması
Bazı hastalarda ağrısız olması
Tekrarlayıcı özellik gösterebilmesi
Ancak bu özellikler kanamanın kesin olarak hemoroidden kaynaklandığını göstermez. Rektal kanama; anal fissür, bağırsak polipleri, iltihabi bağırsak hastalıkları, divertiküler hastalıklar ve kalın bağırsakla ilgili ciddi hastalıklarla da ilişkili olabilir. Bu nedenle tekrarlayan kanama ihmal edilmemelidir.
Hemoroid Ağrısı Nasıl Olur?
Hemoroid ağrısı, hemoroidin tipine göre değişir. İç hemoroid erken evrede genellikle ağrı yapmaz. Dış hemoroid, tromboze dış hemoroid veya sarkmış/sıkışmış iç hemoroid durumunda ise ağrı belirgin olabilir.
Hemoroid ağrısı şu şekillerde hissedilebilir:
Dışkılama sırasında batma veya yanma
Makat kenarında baskı ve gerginlik
Otururken rahatsızlık
Temizlik sırasında hassasiyet
Şişlik üzerinde zonklama
Ani başlayan şiddetli ağrı
Pıhtı varsa sert ve morumsu şişlikle birlikte ağrı
Ancak dışkılama sırasında cam kesiği veya bıçak keser tarzda ağrı varsa anal fissür daha güçlü bir ihtimal olabilir. Ateş, kötü kokulu akıntı ve hızla büyüyen kızarık şişlik varsa perianal apse düşünülmelidir.
Hemoroid Şişliği ve Ele Gelen Meme
Hemoroid hastalarının en sık tarif ettiği belirtilerden biri “makatta meme” veya “ele gelen şişlik” hissidir. Bu şişlik dış hemoroide bağlı olabilir. Ancak sarkmış iç hemoroid de dışarıdan meme gibi hissedilebilir.
Hemoroid şişliğinde şu durumlar görülebilir:
Makat kenarında yumuşak çıkıntı
Dışkılama sonrası belirginleşen şişlik
İçeri girip çıkan meme
Sürekli dışarıda kalan doku
Sert ve ağrılı morumsu şişlik
Temizlikte zorlanma
İç çamaşırda lekelenme veya nemlenme
Ele gelen her meme hemoroid değildir. Anal fissüre bağlı deri çıkıntısı, fistül ağzı, perianal apse veya farklı cilt lezyonları da benzer şekilde hissedilebilir. Şişlik hızlı büyüyorsa, çok ağrılıysa, ateş veya akıntı varsa beklenmemelidir.
Hemoroid Kaşıntı Yapar mı?
Evet, hemoroid kaşıntı yapabilir. Özellikle iç hemoroidin dışarı sarkması, mukus benzeri akıntı, makat çevresinde nemlenme, temizlik zorluğu ve tahriş kaşıntıya neden olabilir. Dış hemoroidde de sürtünme, şişlik ve cilt tahrişi kaşıntıyı artırabilir.
Hemoroide bağlı kaşıntı genellikle şu durumlarla birlikte görülür:
Makat çevresinde nemlenme
Akıntı
Temizlikte zorlanma
İç çamaşırda lekelenme
Yanma ve tahriş
Dışarı çıkan meme
Uzun süre oturma sonrası rahatsızlık
Ancak makat kaşıntısının tek nedeni hemoroid değildir. Mantar enfeksiyonları, cilt hastalıkları, hijyen ürünleri, aşırı temizlik, ishal, parazitler, anal fissür ve fistül gibi hastalıklar da kaşıntıya yol açabilir.
Hemoroid Akıntı Yapar mı?
Hemoroid bazı hastalarda mukus benzeri akıntıya ve makat çevresinde nemlenmeye neden olabilir. Özellikle iç hemoroid dışarı sarkıyorsa, bölgenin temiz kalması zorlaşabilir ve iç çamaşırda lekelenme görülebilir.
Ancak kötü kokulu, iltihaplı, sarı-yeşil renkli veya sürekli tekrarlayan akıntı hemoroid için tipik değildir. Bu durumda anal fistül, perianal apse veya enfeksiyon gibi farklı hastalıklar düşünülmelidir.
Akıntıya ateş, şişlik, zonklayıcı ağrı veya kötü koku eşlik ediyorsa gecikmeden değerlendirme gerekir.
Kadınlarda Hemoroid Belirtileri
Kadınlarda hemoroid belirtileri genel olarak erkeklerle benzerdir. Kanama, kaşıntı, şişlik, ağrı, dışarı çıkan meme ve dışkılama sırasında rahatsızlık görülebilir. Ancak gebelik ve doğum, kadınlarda hemoroid şikâyetlerini artırabilen önemli dönemlerdir.
Gebelikte büyüyen rahmin damarlar üzerindeki basıncı, kabızlık, hormonal değişiklikler ve doğum sırasında ıkınma hemoroid belirtilerini artırabilir. Bu dönemde makat çevresinde şişlik, ağrı, kanama ve kaşıntı daha belirgin hâle gelebilir.
Gebelikte veya doğum sonrası kanama, ağrı ve şişlik yaşayan hastaların kendi kendine ilaç kullanması doğru değildir. Tedavi planı gebelik veya emzirme durumuna göre hekim tarafından belirlenmelidir.
Erkeklerde Hemoroid Belirtileri
Erkeklerde hemoroid belirtileri de makattan kanama, şişlik, ağrı, kaşıntı, ele gelen meme ve dışkılama sonrası rahatsızlık şeklinde görülebilir. Uzun süre oturarak çalışma, ağır kaldırma, kabızlık, düzensiz beslenme ve tuvalette uzun süre kalma erkeklerde şikâyetleri artırabilir.
Özellikle masa başı çalışan, ağır spor yapan, uzun süre araç kullanan veya kabızlık yaşayan erkeklerde hemoroid belirtileri daha sık fark edilebilir. Ancak erkeklerde de makattan kanama yalnızca hemoroid olarak değerlendirilmemelidir. Tekrarlayan kanama mutlaka muayene ile incelenmelidir.
Tromboze Hemoroid Belirtileri
Tromboze hemoroid, genellikle dış hemoroid içinde pıhtı oluşmasıyla ortaya çıkar. Bu tablo, sıradan hemoroid şişliğine göre daha ağrılıdır ve ani başlar.
Tromboze hemoroid belirtileri şunlardır:
Ani başlayan şiddetli makat ağrısı
Makat kenarında sert şişlik
Mor, mavi veya koyu renkli görünüm
Oturamama veya yürürken rahatsızlık
Şişlik üzerinde gerginlik
Temizlik sırasında belirgin hassasiyet
Bazı durumlarda kanama
Tromboze hemoroid bazı hastalarda zamanla küçülebilir. Ancak ağrı şiddetliyse, şişlik hızla büyüyorsa veya kanama eşlik ediyorsa değerlendirme gerekir.
Hemoroid Belirtileri ile Karışan Hastalıklar
Hemoroid belirtileri birçok makat ve bağırsak hastalığıyla karışabilir. Bu nedenle özellikle kanama, şiddetli ağrı, akıntı, ateş veya geçmeyen şişlik varsa yalnızca hemoroid düşünülmemelidir.
Hemoroid mi Anal Fissür mü?
Anal fissür, makat çatlağıdır. Genellikle dışkılama sırasında cam kesiği veya bıçak keser tarzda ağrı yapar. Ağrı dışkılama sonrasında da devam edebilir. Az miktarda parlak kırmızı kanama olabilir. Hemoroidde ise kanama, sarkma veya ele gelen meme daha ön planda olabilir.
Hemoroid mi Anal Fistül mü?
Anal fistül genellikle sürekli veya tekrarlayan akıntı, kötü koku, iç çamaşırda kirlenme, dönem dönem şişlik ve ağrı ile kendini gösterir. Hemoroidde mukus benzeri akıntı olabilir; ancak kötü kokulu ve iltihaplı akıntı fistül açısından değerlendirilmelidir.
Hemoroid mi Perianal Apse mi?
Perianal apse genellikle şiddetli zonklayıcı ağrı, ateş, kızarıklık, hassas şişlik ve kötü kokulu akıntı ile ortaya çıkar. Bu tablo acil değerlendirme gerektirebilir. Şiddetli ağrı ve ateş varsa evde krem sürerek beklemek doğru değildir.
Hemoroid Belirtileri Ne Zaman Tehlikeli Olabilir?
Hemoroid sık görülen bir hastalıktır; ancak bazı belirtiler daha dikkatli değerlendirilmelidir. Özellikle makattan kanama, şiddetli ağrı veya ateş gibi bulgular ihmal edilmemelidir.
Aşağıdaki durumlarda doktora başvurulmalıdır:
Makattan kanama tekrarlıyorsa
Kanama miktarı artıyorsa
Kanama pıhtılı veya yoğun oluyorsa
Baş dönmesi, halsizlik veya bayılma hissi varsa
Şiddetli makat ağrısı varsa
Makat çevresinde hızla büyüyen şişlik oluştuysa
Ateş veya titreme varsa
Kötü kokulu akıntı varsa
Dışkılama alışkanlığı değiştiyse
Kabızlık veya ishal uzun sürdüyse
Açıklanamayan kilo kaybı varsa
Kansızlık geliştiyse
Ailede kalın bağırsak kanseri öyküsü varsa
Dışarı çıkan meme içeri itilemiyorsa
Evde uygulamalara rağmen şikâyetler düzelmiyorsa
Özellikle yoğun rektal kanama, baş dönmesi, sersemlik veya bayılma hissi varsa acil değerlendirme gerekir. Mayo Clinic, fazla miktarda rektal kanama veya baş dönmesi/bayılma gibi durumlarda acil tıbbi yardım alınması gerektiğini belirtir.
Hemoroid Belirtileri Varsa Ne Yapılmalı?
Hemoroid belirtileri hafifse ilk aşamada kabızlığı azaltmak ve makat bölgesindeki tahrişi önlemek önemlidir. Ancak belirtiler tekrarlıyor veya şiddetleniyorsa muayene gerekir.
Hafif şikâyetlerde dikkat edilebilecek noktalar şunlardır:
Bol su tüketmek
Liften zengin beslenmek
Tuvalette uzun süre kalmamak
Ikınmaktan kaçınmak
Dışkılama ihtiyacını ertelememek
Düzenli hareket etmek
Makat bölgesini aşırı temizleyerek tahriş etmemek
Doktor önerisi olmadan uzun süre krem/fitil kullanmamak
Kanama, ağrı ve şişlikteki değişimi takip etmek
Belirtiler ilk kez ortaya çıktıysa, sık tekrarlıyorsa veya kanama varsa “basurdur geçer” düşüncesiyle uzun süre beklenmemelidir.
Hemoroid Belirtileri Nasıl Tedavi Edilir?
Hemoroid belirtilerinin tedavisi, belirtinin nedenine ve hemoroidin evresine göre değişir. Yalnızca kaşıntısı olan bir hasta ile tekrarlayan kanaması ve dışarı çıkan memesi olan bir hastanın tedavisi aynı değildir.
Tedavide şu seçenekler değerlendirilebilir:
Beslenme ve tuvalet alışkanlığı düzenlemesi
Kabızlık tedavisi
Sıcak oturma banyosu
Krem, fitil veya ağızdan kullanılan ilaçlar
Lastik bant ligasyonu
Skleroterapi
İnfrared koagülasyon
Lazer hemoroid tedavisi
Cerrahi hemoroid ameliyatı
Belirtiler hafif ve erken evreye bağlıysa yaşam tarzı düzenlemeleri yeterli olabilir. Kanama veya sarkma ön plandaysa ameliyatsız ofis işlemleri değerlendirilebilir. İleri evre, sürekli dışarıda kalan veya içeri itilemeyen hemoroidlerde cerrahi tedavi gündeme gelebilir.
Değerlendirme
Hemoroid belirtileri; makattan parlak kırmızı kanama, makat çevresinde şişlik, ele gelen meme, kaşıntı, yanma, akıntı, dışkılama sırasında ağrı veya dışarı çıkan doku şeklinde görülebilir. İç hemoroidde kanama ve sarkma daha ön plandayken, dış hemoroidde ağrı, şişlik ve hassasiyet daha belirgin olabilir. Tromboze dış hemoroidde ise ani başlayan şiddetli ağrı ve morumsu sert şişlik tipiktir.
Ancak bu belirtiler yalnızca hemoroide özgü değildir. Anal fissür, anal fistül, perianal apse, bağırsak polipleri, iltihabi bağırsak hastalıkları ve kalın bağırsakla ilgili ciddi hastalıklar da benzer belirtiler verebilir. Bu nedenle özellikle tekrarlayan kanama, şiddetli ağrı, ateş, kötü kokulu akıntı, kilo kaybı, kansızlık veya dışkılama alışkanlığında değişiklik varsa tanı muayene ile netleştirilmelidir.
Hemoroid belirtilerinin doğru değerlendirilmesi, doğru tedavi seçiminin ilk adımıdır. Belirtiye göre değil; hemoroidin tipi, evresi ve eşlik eden hastalıklara göre tedavi planlanmalıdır.
